Η ενίσχυση του ΛΑ.Ο.Σ και η λειτουργική του σχέση με τα media

Η επίμονη δημοσκοπική στασιμότητα (ή και κάμψη) του ΛΑ.Ο.Σ επέτρεψε -αρχικώς - την ανίχνευση μίας σχετικά προοδευτικής κοινωνικής αντιμετώπισης/ στάσης έναντι κρίσιμων θεμάτων που -πέρα από τα σκάνδαλα- κατέλαβαν σημαντικό χώρο στο δημόσιο διάλογο: δημόσια ασφάλεια, αστυνομία, μετανάστευση. Ωστόσο, η δημοσκοπική εκλογική επιρροή του ΛΑ.Ο.Σ ήταν παραπλανητική (ίσως μας διαφωτίσουν γι΄ αυτό οι δημοσκόποι). Η σημαντική εκλογική του ενίσχυση υποδεικνύει σαφώς μία συντηρητική αναδίπλωση, αφενός στο πεδίο της κοινωνικής αντίληψης και αφετέρου στο πεδίο της δημόσιας πολιτικής (επανακαθορισμός των κυβερνητικών επιλογών). Μάλιστα, δεν θα ήταν διόλου απροσδόκητη η υποψία ότι, η κοινωνική απήχηση/επίδραση του ΛΑ.Ο.Σ είναι πολλαπλάσια από την εκλογική του δύναμη.

Υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες για την προσέγγιση της εκλογικής δυναμικής του ΛΑ.Ο.Σ. Μία από τις περισσότερο πειστικές εξηγήσεις είναι η λειτουργική σχέση του κόμματος με τα media. Ως λειτουργική σχέση, νοείται η -κατά κάποιο τρόπο- συμβιωτική σχέση του πολιτικού λόγου που αρθρώνει ο ΛΑ.ΟΣ με την κυρίαρχη μιντιακή φιλοσοφία στην προσέγγιση των κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών φαινομένων× η λειτουργικότητα της σχέσης έγκειται στο γεγονός ότι μπορεί και παράγει με αποτελεσματικό τρόπο αμοιβαία οφέλη (εκλογική πελατεία - τηλεθέαση).

Το «γενετικό υλικό» αυτής της αρμονικής σχέσης είναι ο λαϊκισμός. Σε προηγούμενο κείμενο για τον μιντιακό λαϊκισμό έγραφα ότι: …«ο λαικισμός νοείται ως η διαδικασία δημόσιας τεκμηρίωσης διαδεδομένων πλανών και κατασκευής λογικοφανών ψευδαισθήσεων από όσους διαμεσολαβούν στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Υπό αυτή την έννοια, ο λαϊκισμός αφενός επιβεβαιώνει και αναπαράγει κοινωνικές συγχύσεις, παρανοήσεις και ιδεοληψίες και αφετέρου δημιουργεί νέους βολικούς μύθους (εύκολα αντιληπτούς και κατανοητούς από τους πολίτες)...
Ο μιντιακός δημόσιος διάλογος διεξάγεται με όρους και κανόνες που σαφώς υπαγορεύονται από την παραπάνω διαδικασία: η απλοϊκή σκέψη συνθλίβει τη σύνθετη, η λογικοφάνεια εκτοπίζει τον τεκμηριωμένο λόγο, η «κραυγή» κατισχύει έναντι του ορθολογισμού. Το πλαίσιο είναι ασφυκτικό και σπάνια επιτρέπει υπερβάσεις. Η ταχύτητα, η επικοινωνία, οι εντυπώσεις και η εκφορά (πώς λες κάτι και όχι τι λες) του λόγου διαμορφώνουν το κεντρικό μήνυμα που μεταδίδεται στο κοινό. Σ’ αυτό το πλαίσιο, ο ΛΑ.Ο.Σ έχει κρίσιμο συγκριτικό πλεονέκτημα: η αποτελεσματική αφομοίωση των «κανόνων του παιχνιδιού», λόγω της εξοικείωσης που του αποδίδει η ιδεολογικοπολιτική του ταυτότητα, η δεξιοτεχνία στη διαχείριση της επικοινωνίας και ο πολιτικά «καθαρός» δημόσιος λόγος του (ευκολονόητος και εύληπτος), του αποδίδουν σημαντική ισχύ. Από αυτή τη λειτουργική σχέση με τα media φαίνεται να έλκει σημαντικό μέρος της δυναμικής της η εγχώρια -κιτς εκδοχή- της λαϊκής δεξιάς.

H G700 για την αποχή

Από το κείμενο Η Γενιά των 700 ευρώ ψήφισε "φραπέ..."

..."Δυστυχώς, αποδεικνύουμε με τη στάση μας ότι είμαστε μια γενιά κακομαθημένων χαβαλέδων για τους οποίους φταίνε πάντα οι άλλοι: το σύστημα, τα κόμματα, οι πολιτικοί, οι οργανώσεις πολιτών, οι γονείς τους, οι δίπλα, οι έξω. Μια γενιά η οποία παρότι βρίσκεται αντιμέτωπη με το φάσμα της κοινωνικής και οικονομικής στασιμότητας ακόμα και καθόδου, δε λέει να ξεβολευτεί, να δραστηριοποιηθεί και να αναλάβει τις ευθύνες της. Με τον ίδιο τρόπο που εδώ και πολλά χρόνια πολλοί νέοι της γενιάς μας αρνούνται να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν στην προσωπική τους ζωή, περιμένοντας το οικογενειακό Πακέτο Μάρσαλ ή το κράτος που θα τους σώσει, έτσι πλέον δε θέλουν να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν και στο δημόσιο βίο"...

Στον καταιγισμό των επιπόλαιων μηνυμάτων για την ψευδοπολιτική πράξη της αποχής και τη βολική διαμαρτυρία, η ουσιαστική αυτοκριτική και οι "δύσκολες" διαπιστώσεις αποκτούν μεγαλύτερη σημασία. Σκληρό κείμενο, με πραγματικό πολιτικό και κοινωνικό περιεχόμενο...

H συμμετοχή ως συλλογικό δημοκρατικό αίσθημα αυτοσυντήρησης

Ένα από τα κυρίαρχα συμπτώματα των -θεσμικά- ανώριμων δημοκρατιών είναι η έλλειψη εμπιστοσύνης στους δημοκρατικούς θεσμούς.Υπάρχει μία γενικευμένη δυσπιστία ως προς την ικανότητα των θεσμών να “παράγουν” κοινωνικώς επιθυμητά αποτελέσματα (δημόσιο συμφέρον) και μία ευρύτερη αντίληψη ότι η λειτουργία τους -κατά κανόνα- υπαγορεύεται από πολιτική σκοπιμότητα και όχι από καθιερωμένους κανόνες και δημοκρατικές αρχές/αξίες (βλ. διαφάνεια, κοινωνική λογοδοσία, ισότητα)

Η έλλειψη εμπιστοσύνης στους δημοκρατικούς θεσμούς είναι ιστορικά, κοινωνικά και πολιτικά θεμελιωμένη (ιστορική συγκρότηση πολιτικού συστήματος, πελατειακό/κομματικό κράτος, ισχνή φιλελεύθερη παράδοση…) και σαφώς δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Ωστόσο, τα συμπτώματα της πολιτικής, ηθικής και θεσμικής κατάπτωσης της τελευταίας περιόδου υποδεικνύουν μία «ποιοτική» επιδείνωση της κατάστασης: μετάβαση από την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς στη θεσμική ανυποληψία. Έτσι, η γενικευμένη «έλλειψη εμπιστοσύνης» πλαισιώνεται από την περιφρόνηση, την έλλειψη σεβασμού και την προσβλητική αδιαφορία στους δημοκρατικούς θεσμούς.

Η μετάβαση στην κατάσταση της «θεσμικής ανυποληψίας» ξεκινά «από τα πάνω». Το κλείσιμο της Βουλής και η εξόφθαλμη χειραγώγηση της Δικαιοσύνης από την κυβέρνηση είναι δύο ενδεικτικά παραδείγματα από την πολιτική συγκυρία. Ωστόσο, υπάρχει ο κίνδυνος να ενισχυθεί η κατάσταση της θεσμικής ανυποληψίας και «από τα κάτω». Η αδιαφορία, η απάθεια, η παραίτηση και η ψευδαίσθηση της τιμωρίας του πολιτικού συστήματος, όπως προκύπτουν από την ενθάρρυνση ενός ευνοϊκού κλίματος υπέρ της αποχής, ειδικώς μεταξύ των νεότερων ηλικιών, συνιστούν μία σπασμωδική, βολική και άστοχη επιλογή. Η θλιβερή συγκυρία δεν παράγει μόνο αισθήματα απογοήτευσης και αδιαφορίας, αλλά μπορεί να λειτουργήσει και ως κίνητρο για δυναμική ενεργοποίηση και κοινωνική αντίδραση, υπό την έννοια ότι αυξάνει τη σχετική αξία της δημοκρατικής συμμετοχής.

Επομένως, είναι κρίσιμο να ανακοπεί «από τα κάτω» η κατάσταση της θεσμικής ανυποληψίας που διαμορφώνει η ανικανότητα και η προκλητική αδιαφορία των «από πάνω». Η ατομική υπευθυνότητα και η κοινωνική ωριμότητα μπορούν να αναχαιτίσουν τις αρνητικές επιπτώσεις της πολιτικής ανωριμότητας. Υπό αυτή την έννοια, η μαζική συμμετοχή των πολιτών στις εκλογές μπορεί να ιδωθεί ως ενεργοποίηση ενός συλλογικού δημοκρατικού αισθήματος αυτοσυντήρησης. Ειδικώς, αν συνοδευτεί από τη διαμόρφωση μίας ισχυρής εγχώριας προοδευτικής πλειοψηφίας και μιας ουσιαστικής αλλαγής των πολιτικών συσχετισμών στην Ε.Ε.

Διλήμματα και δημιουργική καταστροφή

Αλλάζουμε ή βουλιάζουμε;

To δίλημμα που διατυπώνει ο κ. Γ.Παπανδρέου έχει πραγματικό πολιτικό ενδιαφέρον∙ ειδικώς εφόσον υποτεθεί ότι απευθύνεται αφενός στο εκλογικό σώμα, αφετέρου -όμως- στο ίδιο το ΠΑ.ΣΟ.Κ. Τα πολιτικά συνθήματα (καλώς) υπάρχουν για να κινητοποιούν το πολιτικό αισθητήριο, το θυμικό, το βιωματικό και συνειδησιακό κόσμο του πολίτη. Ωστόσο, τα προεκλογικά διλήμματα αποκτούν ουσιαστικό πολιτικό περιεχόμενο όταν αναδεικνύουν εναλλακτικές επιλογές, νέα διλήμματα πολιτικής και νέα πεδία κοινωνικής/ πολιτικής διαπραγμάτευσης. Υπό αυτή την έννοια, η κυβερνητική αλλαγή είναι αναγκαία, πλην όμως όχι ικανή συνθήκη για την πολιτική αλλαγή. Η πολιτική αλλαγή συναρτάται με την ικανότητα του νέου κυβερνητικού υποκειμένου να αποκλίνει (change paradigm) από το κυρίαρχο πρότυπο πολιτικής και τις θεσμικές/ πολιτικές προεκτάσεις του (path dependence) και να εξηγεί στους πολίτες την αναγκαιότητα και τη λογική αυτής της απόκλισης.

Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. -ορθώς- προτίθεται να προωθήσει την εφαρμογή ενός νέου, πρωτοποριακού παραγωγικού - αναπτυξιακού μοντέλου. Ωστόσο, «το πέρασμα» στην πράσινη οικονομία προϋποθέτει (συχνά επίπονες) οικονομικές/ πολιτικές αλλαγές. Ποια είναι τα νέα διλήμματα πολιτικής που αναδεικνύονται και πώς διευθετούνται τα νέα κοινωνικά ζητήματα; H ανακατανομή των εθνικών πόρων, η διαμόρφωση νέων κινήτρων, η στροφή της «εθνικής προσπάθειας» στην πράσινη ανάπτυξη και η αλλαγή του παραγωγικού status quo προϋποθέτουν σημαντικό βραχυπρόθεσμο κόστος και κοινωνική θυσία, εφόσον προβλέπεται μεταφορά πόρων και κινήτρων από μη παραγωγικούς - μη ανταγωνιστικούς τομείς σε νέες οικονομικές δραστηριότητες. Το βραχυπρόθεσμο κόστος - και μέχρι να αποδώσει οικονομικά οφέλη η παραγωγική αναδιάρθρωση- που θα επωμιστεί η μη ανταγωνιστική εργασία πρέπει να αντισταθμιστεί από την λειτουργία ενός ανανεωμένου και ισχυρού κοινωνικού κράτους, ικανού να αποζημιώνει τους χαμένους των παραγωγικών αναδιαρθρώσεων και να προσφέρει επαρκείς επιλογές κατάρτισης και επανεκπαίδευσης.
Επιπρόσθετα, η επιτυχία της μετάβασης σε ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο προϋποθέτει ριζοσπαστικές αλλαγές στο τρίγωνο «κράτος - πανεπιστήμια - επιχειρηματικότητα»: α) ευέλικτη και αποτελεσματική δημόσια διοίκηση που κατανέμει τους εθνικούς πόρους στη βάση της αξιολόγησης δαπάνης - αποτελέσματος β) υψηλής ποιότητας πανεπιστήμια που αξιοποιούν αποτελεσματικά τους εθνικούς πόρους και «επικοινωνούν» δημιουργικά με την αγορά εργασίας και τις νέες παραγωγικές ανάγκες, γ) επιχειρηματικότητα ευκαιρίας που επιδιώκει την κερδοφορία όχι στη σκιά του πελατειακού κράτους (στημένες δουλειές με το δημόσιο) και στη διαρκή συμπίεση του εργατικού κόστους, αλλά στην επένδυση στους νέους «εργάτες γνώσης» και στην καινοτομία. Τα παραπάνω προϋποθέτουν τρομακτικές θυσίες: διάλυση του πελατειακού κράτους και της προσοδοθηρίας, αλλαγή του τρόπου διαχείρισης του δημοσίου χρήματος, σύγκρουση με τη μετριοκρατία και τις δυνάμεις του status quo στα πανεπιστήμια, κατάρρευση του παρεοκρατικού καπιταλισμού και σύγκρουση με την επιχειρηματική κουλτούρα «της αρπαχτής».
Η αλλαγή παραγωγικού μοντέλου σε μία σύγχρονη δημοκρατία είναι μία εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Απαιτεί θυσίες, συγκρούσεις και δημιουργικές καταστροφές, καθώς θίγει ολόκληρο το πολιτικό, θεσμικό και οικονομικό σύστημα (κοινωνικό κράτος, δημόσια διοίκηση, πανεπιστήμια, επιχειρήσεις…).Οι εναλλακτικές επιλογές, τα νέα διλήμματα, το κόστος-όφελος της παραγωγικής αναδιάρθρωσης συνιστούν την ουσία της πολιτικής. Μπορούν να γίνουν αυτές οι αλλαγές; Μπορούν να προωθηθούν αυτές οι δημιουργικές καταστροφές; Αν όχι, τότε πραγματικά βουλιάζουμε…

H "επισφαλής" γενιά και η κοινωνία των πολιτών

Το άρθρο "To ευρωπαϊκό πρεκαριάτο - Η διαγενεακή δικαιοσύνη στο προσκήνιο από την κοινωνία των πολιτών" δημοσιεύτηκε την Πέμπτη 30 Απριλίου στο Ένθετο του Free Press της Καθημερινής, Metropolis Weekend, με τίτλο Υπόθεση Εργασία. Το ένθετο έχει συνταχθεί σε συνεργασία με τη G700.

---

Το ευρωπαϊκό “πρεκαριάτο” (ή η επισφαλής νέα γενιά) είναι μία νέα κοινωνική τάξη μη προνομιούχων πολιτών που αναδύεται στον ευρωπαϊκό χώρο. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές ταξικές διαιρέσεις (προλεταριάτο), τα κεντρικά προσδιοριστικά στοιχεία του “πρεκαριάτου” είναι η ηλικία και η εργασιακή επισφάλεια.

Επιγραμματικά, το “πρεκαριάτο” συγκροτείται από νέους και νέες ηλικίας 19 έως 34 ετών, συχνά με επαρκή τυπικά προσόντα, οι οποίοι στα πρώτα βήματα του εργασιακού/κοινωνικού τους βίου βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα αντινεανικό εργασιακό status quo. Όταν αποφεύγουν την ανεργία, είναι -κατά κανόνα- αναγκασμένοι να αντιμετωπίσουν μία εχθρική αγορά εργασίας, όπου κυριαρχούν οι χαμηλές αμοιβές, η υπερεργασία, η πολυαπασχόληση, η προσωρινότητα, η ανομία και η άναρχη ευελιξία. Επιπρόσθετα, επιβαρύνονται με πολιτικές και θεσμικές αστοχίες (διαρθρωτικά προβλήματα), όπως οι αναποτελεσματικοί μηχανισμοί κοινωνικής κινητικότητας, τα τεράστια φορολογικά και ασφαλιστικά βάρη, τα υποβαθμισμένα συλλογικά αγαθά.

Το αντινεανικό κοινωνικοοικονομικό status quo που βιώνει το πρεκαριάτο είναι αποτέλεσμα διαχρονικών θεσμικών και πολιτικών αστοχιών. Η μυωπική λογική των δημόσιων πολιτικών και η επιμονή στα βραχυχρόνια αποτελέσματα, η αδυναμία προσαρμογής των κοινωνικών κρατών στα σύγχρονα κοινωνικά δεδομένα (δημογραφική γήρανση), οι πολιτικώς βολικές μεταρρυθμίσεις και η διαιώνιση κρίσιμων διαρθρωτικών αδυναμιών, σε συνδυασμό με την πολιτική - θεσμική περιθωριοποίηση των νέων και την υπο-εκπροσώπησή τους στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, έχουν επισωρεύσει τεράστια “κοινωνικά βάρη” (δημόσιο χρέος, ασφαλιστικό χρέος, οικολογικό έλλειμμα), που τα πολιτικά συστήματα επιλέγουν να φορτώνουν στη νέα γενιά και στις μελλοντικές γενιές.

Παρά την επίσημη πολιτική ρητορεία και τις δεοντολογικές παραινέσεις για την αποτελεσματική αξιοποίηση του νεανικού ανθρώπινου δυναμικού και τη δίκαιη κατανομή των κοινωνικών βαρών μεταξύ των γενεών, στο πλαίσιο της εφαρμοσμένης πολιτικής (δημόσιες πολιτικές) παρατηρείται αδράνεια και μεταρρυθμιστικό αδιέξοδο. Οι διαγενεακές ανισότητες διογκώνονται και οι πολιτικά-εκλογικά μη ελκυστικές μεταρρυθμίσεις αναβάλλονται διαρκώς. Έτσι, αναδεικνύεται ένα ευρωπαϊκό παράδοξο: σε συνθήκες δημογραφικής γήρανσης, όπου οι νέοι αποτελούν πόρο σε σπανιότητα (scarce resource), σε πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες η νέα γενιά παραμένει στο πολιτικό, θεσμικό και οικονομικό περιθώριο.

Πώς, όμως, μπορούν να αναδειχθούν τα προβλήματα του πρεκαριάτου και να διατυπωθούν επίσημα στην δημόσια πολιτική συζήτηση; Συχνά, την απροθυμία και το κενό της επίσημης πολιτικής έρχονται να καλύψουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Νεανικές οργανώσεις, ευρωπαϊκά δίκτυα, εναλλακτικά συνδικάτα, «δεξαμενές σκέψεις» και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις επιχειρούν αφενός, να τοποθετήσουν με δυναμικό τρόπο στη δημόσια πολιτική agenda το ζήτημα της διαγενεακής δικαιοσύνης και τα προβλήματα του πρεκαριάτου και αφετέρου, να ασκήσουν αποτελεσματική επιρροή στα συστήματα λήψης αποφάσεων, ώστε να ενσωματωθεί το διαγενεακό κριτήριο στις δημόσιες πολιτικές και να θεσμοποιηθεί η έννοια της διαγενεακής δικαιοσύνης.

Μία χαρακτηριστική περίπτωση οργάνωσης της κοινωνίας των πολιτών, είναι το γερμανικό Ίδρυμα για τα Δικαιώματα των Νέων Γενεών (Foundation for the Rights of Future Generations). Κεντρικός στόχος του FRFG είναι η προώθηση των ιδεών της διαγενεακής δικαιοσύνης και της διατηρήσιμης ανάπτυξης στο δημόσιο διάλογο και στην πολιτική διαδικασία. Με ένα εκτεταμένο δημοσιευμένο έργο, συχνές καμπάνιες, εκδηλώσεις και επιστημονικές ημερίδες το FRFG επιδιώκει την επιστημονική- πολιτική τεκμηρίωση και προβολή θεμάτων σχετικών με τη διαγενεακή δικαιοσύνη και τα δικαιώματα της νέας γενιάς (και των μελλοντικών γενεών), όπως η διαχείριση του δημοσίου χρέους, η μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος και της αγοράς εργασίας, η κοινωνική προστασία των νέων εργαζομένων, η προστασία του περιβάλλοντος και η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Εκτός από το ενημερωτικό και επιστημονικό του έργο, το γερμανικό think tank ασκεί αποτελεσματική επιρροή (lobbying) στην πολιτική διαδικασία. Για παράδειγμα, χάρη στις δράσεις και την πολιτική του πίεση έπεισε 100 μέλη της γερμανικής Bundestag να υιοθετήσουν μία πρόταση για την συμπερίληψη της έννοιας της διαγενεακής δικαιοσύνης στο γερμανικό σύνταγμα. Γενικώς, η ανάδειξη του έργου και των δράσεων του FRFG πραγματοποιείται μέσω της επικοινωνίας με τα media, της δικτύωσης με άλλες οργανώσεις που έχουν παρόμοιους σκοπούς και της άσκησης πολιτικής επιρροής.

Στο πλαίσιο του κοινωνικού ακτιβισμού, υπάρχει στη Γαλλία μία από τις πιο μαχητικές οργανώσεις για την προώθηση της διαγενεακής δικαιοσύνης. Είναι η «Generation Precaire», μία οργάνωση νέων που επικεντρώνει το ενδιαφέρον και τις δράσεις της στη γαλλική αγορά εργασίας και, ειδικότερα, στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νέοι εργαζόμενοι που απασχολούνται στην ευέλικτη βαθμίδα της και σε επισφαλείς θέσεις εργασίας (κυρίως σε stage). Κεντρικός στόχος της οργάνωσης είναι η βελτίωση των συνθηκών εργασίας του «πρεκαριάτου» και η ενίσχυση της προσβασιμότητάς του σε ποιοτικότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Ειδικότερα, επιδιώκει την αύξηση της κοινωνικής προστασίας για τους νέους εργαζόμενους και την αποτελεσματική αντιμετώπιση της εργοδοτικής αυθαιρεσίας/ εργασιακής ανομίας. Στις δράσεις της Generation Precaire περιλαμβάνονται δημοσιεύσεις άρθρων και βιβλίων, κινηματογράφηση και προβολή ακτιβιστικών ενεργειών, προτάσεις για νομοθετικές πρωτοβουλίες (π.χ νομική θωράκιση των εργαζομένων σε θέσεις stage),δημόσιες εκδηλώσεις και διαμαρτυρίες. Ο συντονισμός των δράσεων και η οργάνωση των εκδηλώσεων στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις δυνατότητες του διαδικτύου. Στα επιτεύγματα της οργάνωσης, ανήκει και μια σημαντική δικαστική επιτυχία: η ανάδειξη ενός θέματος εργασιακής εκμετάλλευσης νέων εργαζομένων se stage οδήγησε σε δικαστική διερεύνηση και τελική καταδίκη του εργοδότη σε 6 μήνες φυλάκιση και πρόστιμο 25.000ευρώ, τα οποία μοιράστηκαν ισότιμα στα θύματα της εκμετάλλευσης.

Οργανώσεις στο πρότυπο της γαλλικής Generation Precaire υπάρχουν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Στη Γερμανία δραστηριοποιείται η νεανική οργάνωση Students at Work, ενώ στην Αυστρία έχει δημιουργηθεί η οργάνωση Generation Praktikum. Στην Ιταλία υπάρχουν οι Milleuristi (Γενιά των 1000 ευρώ) και στην Ισπανία οι -κατά το ιταλικό πρότυπο- Μileuristas. Στην Αγγλία έχει δημιουργηθεί αντίστοιχη οργάνωση υπό τον ευρηματικό τίτλο Generation Ipod (insecure, pressurised, overtaxed and debt ridden). Στην Ελλάδα, η εναλλακτική κίνηση πολιτών «Η Γενιά των 700ευρω» (G700), με την εκτεταμένη αρθρογραφία της και τις δημόσιες παρεμβάσεις της έχει τοποθετήσει δυναμικά στη δημόσια συζήτηση τα θέματα της εργασιακής επισφάλειας και της διαγενεακής δικαιοσύνης, ενώ ταυτόχρονα αναπτύσσει εθελοντικές υπηρεσίες προς τους νέους εργαζόμενους (βλ. Συνήγορος του Εργαζομένου), καθώς και ακτιβιστικές ενέργειες για τη βελτίωση της αστικής καθημερινότητας των πολιτών (βλ. επέκταση του ωραρίου του μετρό). Επίσης, στο ευρωπαϊκό θεσμικό σύστημα, έχει δημιουργηθεί μία οργάνωση εργαζομένων σε προγράμματα stage του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (stagiere association), με σκοπό τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας τους και την καλύτερη θεσμική-πολιτική θωράκιση των εργασιακών τους δικαιωμάτων.

Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών των διαφόρων χωρών αναδεικνύουν τα προβλήματα των νέων εργαζομένων και ασκούν πίεση στο επίπεδο των εθνικών κυβερνήσεων. Ωστόσο, η μεταξύ τους δικτύωση και οι συνέργειες που αναπτύσσονται διαμορφώνουν και ένα πανευρωπαϊκό πλαίσιο δράσης. Σημαντικό ρόλο στη δικτύωσή τους και στην προώθηση πρωτοβουλιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο διαδραματίζει η ευρωπαϊκή οργάνωση Generation P, που λειτουργεί ως οργάνωση-ομπρέλα για τις υπόλοιπες εθνικές οργανώσεις. Ενδεικτικά, σε συνεργασία της Generation P με εθνικές οργανώσεις πραγματοποιήθηκε μία κοινή απεργία στο Παρίσι, το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες την 1η Απριλίου 2006. Επίσης, διαμορφώνονται και υπογράφονται αιτήματα προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα για την προώθηση νομοθετικών πρωτοβουλιών για την προστασία των νέων εργαζομένων και τη νομική θωράκιση των εργασιακών τους δικαιωμάτων.

Η δραστηριοποίηση της κοινωνίας των πολιτών συνιστά μία αποτελεσματική έκφραση των προβλημάτων του πρεκαριάτου και διατύπωση της αναγκαιότητας για την ενσωμάτωση της διαγενεακής δικαιοσύνης στα εθνικά πολιτικά συστήματα, τόσο ως γενικού πολιτικού στόχου (θεσμοποίηση) όσο και ως κριτηρίου διαμόρφωσης των εθνικών πολιτικών. Αναμφίβολα, η καλύτερη οργάνωση, η μαζικοποίηση και η αποτελεσματικότερη δικτύωση του ευρωπαϊκού πρεκαριάτου συνιστούν κρίσιμους παράγοντες για την ανάπτυξη και εξέλιξη αυτού του νέου κοινωνικού κινήματος.

Χρήσιμες συνδέσεις
FRFG: (http://www.intergenerationaljustice.org)
Generation Precaire: (www.generation-precaire.org)
Students at Work: (www.dgb-jugend.de/studium)
Generation Praktikum: (www.generation-praktikum.at)
Milleuristi: (www.generazione1000.com)
Μileuristas: (www.mileuristas.com)
Stagiere association: (www.epstage.eu)
Generation P: (www.generation-p.org)

Η ελληνική δράση για την ευρωπαϊκή ημέρα διαγενεακής αλληλεγγύης

Συνέντευξη Τύπου των οργανώσεων
«Γενιά των 700 ευρώ - G700» και «50και Ελλάς»
για την 1η Ευρωπαϊκή Ημέρα Διαγενεακής Αλληλεγγύης

Την Τρίτη 28 Απριλίου, ώρα 13.00, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50) στο αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης», η διαδικτυακή οργάνωση νέων «Η Γενιά των 700 Ευρώ – G700» και η εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ατόμων Μεγαλύτερης Ηλικίας (Age Platform) στην Ελλάδα, «50και Ελλάς», δίνουν κοινή συνέντευξη τύπου για το διαγενεακό ζήτημα με αφορμή την 1η Ευρωπαϊκή Ημέρα Διαγενεακής Αλληλεγγύης και Συνεργασίας, όπως αυτή ορίστηκε στις 29 Απριλίου κάθε έτους από τη Σλοβενική Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Απρίλιο του 2008.

Κατά τη συνέντευξη Τύπου θα παρουσιαστεί κοινή γραπτή δήλωση – πρόταση για την προώθηση της διαγενεακής αλληλεγγύης σε Ελλάδα και Ευρώπη. Η γραπτή δήλωση θα κατατεθεί στο Ελληνικό Κοινοβούλιο και τα κόμματα, το Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η συνέντευξη Τύπου έχει καταχωρηθεί στην ΕΕ σαν επίσημη ελληνική δράση για τον εορτασμό της 1ης Ευρωπαϊκής Ημέρας Διαγενεακής Αλληλεγγύης.

H διαγενεακή δικαιοσύνη στην agenda του σύγχρονου σοσιαλιστικού κόμματος

...το φθινόπωρο, παρακολούθησα ένα θεματικό εργαστήρι στο ΙΣΤΑΜΕ με θέμα "η ταυτότητα και το ιδεολογικό στίγμα του σύγχρονου σοσιαλιστικού κόμματος". Μία μικρή προσθήκη στη συζήτηση που διεξήχθη είναι η παρακάτω παρέμβαση ( το βάζω με αφορμή και την ευρωπαϊκή ημέρα διαγενεακής αλληλεγγύης).

Η διαγενεακή δικαιοσύνη στην agenda του σύγχρονου σοσιαλιστικού κόμματος

Η πολιτική επιλογή της δίκαιης διευθέτησης των σχέσεων μεταξύ των γενεών διευρύνει και ανατέμνει το “παραδοσιακό” ιδεολογικοπολιτικό λεξιλόγιο. Η ενσωμάτωση στον προγραμματικό πολιτικό λόγο και στο σχεδιασμό της δημόσιας πολιτικής του "διαγενεακού κριτηρίου" (αποδέσμευση από τη μυωπική λογική του “short-termism”) ανασυνθέτει και διευρύνει το εννοιολογικό περιεχόμενο της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η ιδεολογική και αξιακή αναμόρφωση του πολιτικού-προγραμματικού πλαισίου του σύγχρονου σοσιαλιστικού κόμματος συμπυκνώνεται στην κεντρική στόχευση της διαμόρφωσης ενός λειτουργικού-συναινετικού συμβιβασμού μεταξύ της (ακριβο)δίκαιης διανομής πόρων και ευκαιριών στις διαφορετικές κοινωνικές ομάδες (κοινωνική δικαιοσύνη) και της (ακριβο)δίκαιης κατανομής των κοινωνικών βαρών και οφελών στις διαφορετικές γενιές (διαγενεακή δικαιοσύνη).
Η διαγενεακή δικαιοσύνη, ως κεντρική πολιτική στόχευση, "διατυπώνει" ένα κυρίαρχο πολιτικό-προγραμματικό πρόταγμα: «τη διασφάλιση και εγγύηση ότι η σημερινή νέα γενιά (και κάθε επερχόμενη γενιά) θα ζήσει καλύτερα από την προηγούμενη». Ο θεμελιακός αυτος στόχος, αφενός επαναπροσδιορίζει την ταυτότητα των σχέσεων μεταξύ του προοδευτικού πολιτικού υποκειμένου και της νέας γενιάς και αφετέρου επιχειρεί μία αποτελεσματική προσέγγιση του νέου κοινωνικού ζητήματος: τον (υψηλό) κίνδυνο η σημερινή «γενιά της Χιλιετίας» να ζήσει χειρότερα από την προηγούμενη.
Τα κυρίαρχα συμπτώματα που αποτυπώνουν την άδικη διευθέτηση των σχέσεων μεταξύ των γενεών (διαγενεακή ανισότητα) και ενισχύουν τον κίνδυνο της κοινωνικής στασιμότητας και/ή καθόδου της νέας γενιάς συγκριτικά με την προηγούμενη αφορούν κυρίως στην ύπαρξη ενός -κατά κάποιο τρόπο- "τριπλού χρέους" : 1. το δημόσιο χρέος που μεταφέρει δυσβάστακτα οικονομικά βάρη στο μέλλον και υπονομεύει τις μελλοντικές αναπτυξιακές δυνατότητες, 2. το ασφαλιστικό χρέος που υπονομεύει το κοινωνικό κράτος και την κοινωνική αλληλεγγύη, 3.το διογκούμενο οικολογικό έλλειμμα που συρρικνώνει την ποιότητα ζωής.
Ωστόσο, η νέα γενιά είναι αντιμέτωπη με πρόσθετα οικονομικά/κοινωνικά/πολιτικά "ελλείμματα". Το «τριπλό χρέος» που επιβαρύνει άνισα τις διαφορετικές γενεές πλαισιώνεται από ένα συντηρητικό - αντινεανικό κοινωνικοοικονομικό status quo που διαμορφώνει ισχνά κίνητρα και ευκαιρίες για τους νέους. Κρίσιμες όψεις αυτού του κυρίαρχου ηλικιακού status quo -μεταξύ άλλων- είναι: α) τα συντηρητικά, πελατειακά και αυστηρώς ιεραρχικά συστήματα επαγγελματικής ανάδειξης και αμοιβών, που πριμοδοτούν -κυρίως- την προϋπηρεσία συχνά εις βάρος της αξιοκρατίας, β) η άκαμπτη-αντινεανική αγορά εργασίας με την τεράστια ανομία στην άναρχη-ευέλικτη βαθμίδα της, γ) η συστηματική υπο-εκπροσώπηση της νέας γενιάς στην πολιτική διαδικασία, δ) το αναποτελεσματικό και διάτρητο κοινωνικό κράτος που επιφυλάσσει σημαντικά «κενά προστασίας»,ειδικώς στους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας ή/και επισφαλώς νέους εργαζόμενους και ε) η διαρκής υποβάθμιση των συλλογικών αγαθών (κυρίως παιδεία, υγεία) εξαιτίας της αναποτελεσματικότητας των δημόσιων πολιτικών και της ανεπαρκούς κοινωνικής λογοδοσίας.
Τα παραπάνω ζητήματα υποδεικνύουν ότι βαθμιαία πραγματοποιείται μία τεράστια μεταβίβαση των κοινωνικών βαρών στη νέα γενιά (και στις μελλοντικές γενιές). Στο βαθμό που οι μηχανισμοί κοινωνικής κινητικότητας δεν λειτουργούν αποτελεσματικά (βλ. παιδεία), η κατάσταση επιδεινώνεται και οι αναπτυξιακές προοπτικές συρρικνώνονται. Η «παγίδα της αδράνειας» και η διαιώνιση του αντιπαραγωγικού/αντικοινωνικού/αντινεανικού status quo ενισχύουν τις βεβαιότητες για επερχόμενες -προβλέψιμες- κοινωνικές κρίσεις (ειδικώς ως προς τη διογκούμενη δημογραφική ανισορροπία συνταξιούχων - εργαζομένων) και διαμορφώνουν ευνοϊκές συνθήκες για μία γενική κρίση εμπιστοσύνης στο μέλλον (ένα νέο σκληρό χάσμα γενεών/ πόλεμος όλων εναντίον όλων).
Η σημερινή δίκαιη διευθέτηση των σχέσεων μεταξύ των γενεών μπορεί να λειτουργήσει ως ο αποτρεπτικότερος κοινωνικός/πολιτικός μηχανισμός για την αποφυγή μίας μελλοντικής σύγκρουσης των γενεών. Η συνεννόηση, η δέσμευση και η συναίνεση του σήμερα συνιστούν κρίσιμη προϋπόθεση για τη διαχρονική διασφάλιση της κοινωνικής-διαγενεακής συνοχής. Το κρίσιμο ζήτημα για το σύγχρονο σοσιαλιστικό κόμμα είναι να πείσει τις κοινωνικές ομάδες και τις διαφορετικές γενιές ότι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος μίας (κοινωνικής) ολότητας και ότι είναι αμοιβαία επωφελές να κατανεμηθούν/ διανεμηθούν δίκαια οι πόροι, οι ευκαιρίες, τα κοινωνικά βάρη και οι αβεβαιότητες. Διαφορετικά, να διαμορφώσει ένα κοινωνικά ελκυστικό νέο κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των γενεών για αμοιβαίες θυσίες και οφέλη για ένα δίκαιο κοινωνικο/οικονομικό ισολογισμό των γενεών (τι δίνει και τι παίρνει κάθε γενιά στη διάρκεια του βίου της).
Η agenda της διαγενεακής δικαιοσύνης δεν μπορεί να είναι "ξένη" προς το σύγχρονο σοσιαλιστικό κόμμα. Άλλωστε, η ιδεολογική και πολιτική δέσμευση στη δίκαιη διευθέτηση του “νέου κοινωνικού ζητήματος” επανασυνδέει το σοσιαλιστικό κόμμα με το θεμελιακό «γενετικό του υλικό»: την “αλλαγή” και το “νέο κοινωνικό συμβόλαιο” (New Deal). Ωστόσο, οι πολιτικές τομές και οι ρήξεις που απαιτούνται με το κυρίαρχο νεοελληνικό status quo για την προώθηση της διαγενεακής δικαιοσύνης, προκαλούν την παραδοσιακή "πολιτική πεπατημένη" και προϋποθέτουν ένα νέο παράδειγμα (paradigm) πολιτικής. Η ενσωμάτωση στον πολιτικό λόγο του σοσιαλιστικού κόμματος της διαγενεακής δικαιοσύνης είναι ένα πρώτο θετικό βήμα. Το ουσιαστικότερο, όμως, είναι ο αναπροσδιορισμός των δημόσιων πολιτικών και η μετατόπιση του ενδιαφέροντος -και- στα μακροχρόνια αποτελέσματα.

Ευρωπαϊκή Ημέρα Διαγενεακής Αλληλεγγύης

Η έννοια της "διαγενεακής δικαιοσύνης" δεν συνιστά -ακόμα- σημείο αναφοράς στην εγχώρια δημόσια πολιτική συζήτηση. Ωστόσο, η διαγενεακή αλληλεγγύη και το ζήτημα της δίκαιης διευθέτησης των σχέσεων μεταξύ των γενεών καταλαμβάνουν διαρκώς περισσότερο χώρο στην ευρωπαϊκή και διεθνή πολιτική agenda. Στην Ελλάδα, τα θέματα της διαγενεακής ανισότητας και της ανάγκης για τη διαμόρφωση ενός "new deal" μεταξύ των γενεών τίθενται -περισσότερο δυναμικά- στο δημόσιο διάλογο από το ιστολόγιο της G700.

Αναδημοσιεύω το κείμενο της G700 με αφορμή την ευρωπαϊκή ημέρα διαγενεακής αλληλεγγύης :

"Στις 29 Απριλίου 2009 η ΕΕ θα γιορτάσει για πρώτη φορά στην ιστορία της μια Ημέρα αφιερωμένη στην Αλληλεγγύη και τη Συνεργασία ανάμεσα στις Γενιές (First European Day on Solidarity between Generations). Η συγκεκριμένη Ημέρα θεσμοθετήθηκε ύστερα από πρωτοβουλία της Σλοβενικής Προεδρίας στο πλαίσιο των εργασιών του Συνεδρίου για τη Διαγενεακή Αλληλεγγύη που διεξήχθη στην πόλη Brdo τον Απρίλιο του 2008 (Conference on Intergenerational Solidarity). Παρότι πράξη συμβολική, αποτελεί θετική εξέλιξη για την υπόθεση της διαγενεακής δικαιοσύνης στην Ευρώπη, και γενικότερα για τη γενεακή προσέγγιση στις προκλήσεις που απασχολούν τις σύγχρονες ευρωπαϊκές κοινωνίες. Η ΕΕ, με τον πλέον πανηγυρικό τρόπο, δείχνει το ενδιαφέρον της για το Διαγενεακό Ζήτημα. Το ζήτημα δηλαδή της δίκαιης κατανομής των ωφελειών και των βαρών ανάμεσα στις γενιές που βρίσκονται εν ζωή, αλλά και ανάμεσα στους σημερινούς ανθρώπους και τους μελλοντικούς πολίτες.

Γιατί όμως πρέπει να ενδιαφερθούμε;

Καταρχάς, ας αναλογιστούμε για μια στιγμή τα αυτονόητα και άμεσα ορατά. Εν μέσω οικονομικής κρίσης, χώρες όπως η Ελλάδα πληρώνουν πολύ ακριβά τις γενεακά κοντόφθαλμες οικονομικές πολιτικές που ακολούθησαν στο παρελθόν. Η λογικές του "τρώμε από το μέλλον για να υπερκαταναλώσουμε στο παρόν", "υπερχρεωνόμαστε και διατηρούμε μη βιώσιμες δημοσιονομικές θέσεις σε βάθος χρόνου", όχι μόνο έχουν στερήσει τη χώρα από το δημοσιονομικό όπλο ενάντια στην ύφεση, έχουν οδηγήσει επίσης σε κατακόρυφη αύξηση του κόστους δανεισμού του δημοσίου, επιβαρύνοντας έτσι ακόμα περισσότερο το εξωτερικό χρέος, οδηγώντας ακόμα και σε αδυναμία πληρωμής προμηθειών, μισθών και επικουρικών συντάξεων σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.

Το διαγενεακό ζήτημα, όμως, υπερβαίνει την παρούσα οικονομική συγκυρία. Υπήρχε και θα υπάρχει ακόμα και όταν ξεπεράσουμε την κρίση.

Καθώς οι Ευρωπαϊκές χώρες με πρωταθλήτριες όλων την Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία και τη Γερμανία γερνούν με ανησυχητικούς ρυθμούς, τα κοινωνικά και ασφαλιστικά συστήματα τίθενται υπό αφόρητη πίεση. Η προστασία των ηλικιωμένων από τη μία και η επένδυση στους νέους από την άλλη, μετατρέπονται σε μεταβλητές μιας εξαιρετικά δυσεπίλυτης δημοσιονομικής και κοινωνικής εξίσωσης. Ήδη, πολλά ασφαλιστικά ταμεία στη χώρα μας δεν έχουν να πληρώσουν, οι φτωχοί συνταξιούχοι κυμαίνονται σταθερά στο εξαιρετικά υψηλό ποσοστό του 25%, ενώ το έλλειμμα από τις μελλοντικές υποχρεώσεις των ταμείων απέναντι στους ασφαλισμένους ανέρχεται σε δύο ολόκληρα ΑΕΠ. Όλα αυτά συμβαίνουν, παρά το γεγονός ότι οι καταβαλόμενες εισφορές προσεγγίζουν το 44% του εργατικού κόστους.

Στο μεταξύ, η παρουσία ενός αριθμητικά ισχυρού και γεωγραφικά εκτεταμένου σε όλη την ευρωπαϊκή επικράτεια «πρεκαριάτου», μιας ομάδας επισφαλών εργαζόμενων νέων η οποία αισθανόμενη ότι θα ζήσει χειρότερα από τους γονείς της σταδιακά ριζοσπαστικοποιείται, δυναμιτίζει την κοινωνική συνοχή, θέτοντας σε ευθεία αμφισβήτηση έννοιες όπως ο αλτρουισμός και η αλληλεγγύη των γενεών, οι οποίες στο παρελθόν υπήρξαν ριζωμένες στην κοινωνική συνείδηση των πολιτών και πολιτικά αδιαμφισβήτητες.

Τέλος, δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι το διαγενεακό ζήτημα δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις προκλήσεις που θέτει στο “γενεακό συμβόλαιο” το δημογραφικό. Καθώς το περιβαλλοντικό έλλειμμα διευρύνεται, το δικαίωμα των παιδιών και των μελλοντικών γενεών να μεγαλώσουν και να ζήσουν σε ένα ισόρροπο φυσικό και δομημένο περιβάλλον τίθεται υπό αμφισβήτηση.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες, εύλογα μπορούμε να ισχυριστούμε ότι η αρχή της διαγενεακής δικαιοσύνης, της υποχρέωσης δηλαδή των ευρωπαϊκών κοινωνιών για μία ακριβοδίκαιη διευθέτηση των σχέσεων ανάμεσα στις γενιές στο θέμα του ασφαλιστικού, του οικολογικού, του δημοσιονομικού και του εργασιακού, και όχι απλά της επίδειξης αλτρουισμού στο πλαίσιο της παραδοσιακής αλληλεγγύης, ενδέχεται να αποτελέσει σημαντικό διακύβευμα στην ΕΕ του 21ου αιώνα. Ήδη, το Δεκέμβριο του 2008 ομάδα ευρωβουλευτών έλαβε την πρωτοβουλία να θέσει σε ψηφοφορία Γραπτή Δήλωση σχετικά με την ανάγκη καθιέρωσης Εκπροσώπησης για τις μελλοντικές γενεές στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Δήλωση 0070/2008). Η πρόταση αυτή τελικά δεν πέρασε, δείχνοντας ότι έχουμε ακόμη πολύ δρόμο να διανύσουμε σε ό,τι αφορά την ουσία της υπόθεσης. Εν όψει όμως της Ευρωπαϊκής Ημέρας Διαγενεακής Αλληλεγγύης και Συνεργασίας, έχουμε μια καλή ευκαιρία να συζητήσουμε εκ νέου για το διαγενεακό ζήτημα. Να το θέσουμε στο προσκήνιο.

Εκδήλωση: Επισφαλής εργασία και ανεργία

Απο την εκδήλωση του ΟΠΕΚ (βλ. σχετική ανάρτηση πιο κάτω) “Η αγορά εργασίας εν ώρα κρίσης:επισφαλής εργασία και ανεργία”, που πραγματοποίηθηκε την Τετάρτη 8 Απριλίου 2009, ώρα 18.30 στην Ένωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου Ελλάδος (Ακαδημίας 23), τα κείμενα των ομιλιών των εισηγητών:

Α. Λυμπεράκη (click)
Α. Λιάκος (click)
Μ. Ματσαγγάνης (click)

Πολιτική προϋπηρεσία: τεκμήριο ήθους και υπευθυνότητας;

Η επίκληση της κοινοβουλευτικής προϋπηρεσίας συνιστά -συνειδητά ή ασύνειδα- ένα βασικό αμυντικό αντανακλαστικό των πολιτικών προσώπων που ελέγχονται -πολιτικά και νομικά- για την νομιμότητα των πράξεών τους. Όσο μεγαλύτερη είναι η «πολιτική προϋπηρεσία», τόσο ισχυρότερη είναι η χρήση της ως στοιχείο ατομικής (ηθικής και πολιτικής) υπεράσπισης.

Θυμηθείτε, λόγου χάρη, τη -σχετικά πρόσφατη-περίπτωση του κ. Κεφαλογιάννη, όπου η αμφισβήτηση της «δικαιοσύνης» και η δημόσια πολιτική του (αυτο)υπεράσπιση είχαν αρθρωθεί στη (απίστευτη) λογική: «είναι απαράδεκτο, είμαι 50 χρόνια στην πολιτική». Στην τωρινή περίπτωση του κ. Παυλίδη, αυτό το αμυντικό αντανακλαστικό δεν έλειψε: «είμαι 35 χρόνια βουλευτής». Ανεξάρτητα, από το αν τηρείται ή όχι η νομιμότητα κάθε φορά (το κρίνουν άλλοι αυτό), έχει ενδιαφέρον μία κριτική στο πολιτικό επιχείρημα.

Σύμφωνα με αυτή τη λογική, η (διαρκής) επανεκλογή ενός πολιτικού και η δημοκρατική του νομιμοποίηση από τους πολίτες συναρτώνται άμεσα με το ήθος και την πολιτική του υπευθυνότητα, ή διαφορετικά η επανεκλογή συνιστά το απόλυτο τεκμήριο ήθους και υπευθυνότητας. Η δημοκρατική επιλογή του πολίτη, εκφρασμένη με την ψήφο (εμπιστοσύνης) στον πολιτικό, λειτουργεί ως πολιτικό καθαρτήριο, ως πολιτική άφεση αμαρτιών, ως πιστοποιητικό έντιμου πολιτικού βίου. Η λαϊκή νομιμοποίηση λειτουργεί συχνά ως το βασικό καταφύγιο ηθικής και πολιτικής «λύτρωσης». Ακούμε συχνά από πολιτικούς όπου αμφισβητείται ή νομιμότητα ή/και η ηθική των πράξεων τους να λένε: ο λαός μας κρίνει, είμαι τόσα χρόνια βουλευτής, κάτι σημαίνει αυτό!

Ας υποθέσουμε ότι αποδεχόμαστε την κοινοβουλευτική προϋπηρεσία (αμφιβάλλω αν θα το κάναμε ποτέ) ως επαρκή αιτιολόγηση για την υπεράσπιση του πολιτικού. Τότε θα έπρεπε να οδηγηθούμε σε μία σειρά από υποθέσεις: ότι η δημοκρατία είναι ώριμη, οι δημοκρατικές (εκλογικές) επιλογές των πολιτών απηχούν κατά κανόνα τις πραγματικές πολιτικές τους επιθυμίες, ότι δεν υπάρχει επιρροή εξωγενών παραγόντων στη διαμόρφωση αυτών των επιθυμιών, ότι δηλαδή, δεν υπάρχουν οργανωμένα κατεστημένα συμφέροντα, τοπικές πολιτικές ιεραρχίες, δεσπόζουσες πολιτικές θέσεις, πελατειακά συστήματα, θεσμικές «ομηρίες», παρεοκρατία κτλ.

Οι παραπάνω υποθέσεις είναι, προφανώς, εντελώς ασύμβατες με τις κοινωνικές-πολιτικές «πραγματικότητες». Η λαϊκή δημοκρατική νομιμοποίηση είναι η ουσία της δημοκρατίας, αλλά η επίκλησή της ως το απόλυτο τεκμήριο πολιτικού ήθους και εντιμότητας έχει ορισμένα όρια.

Έτσι, όταν ο κ. Κεφαλογιάννης έλεγε ότι είναι 50 χρόνια στα πράγματα, υποθέτω ότι πολλοί άνθρωποι (ας πούμε πιο κριτικοί) κατάλαβαν πιθανώς πολύ διαφορετικά πράγματα από εκείνα που ίδιος εννοούσε.