Δωρεάν Παιδεία για όλους;

Καταθέτω ορισμένες σκέψεις για διάλογο και προβληματισμό...με αφορμή και την επικαιρότητα των φοιτητικών εκλογών. Διατυπώνω ένα κρίσιμο ερώτημα:

Ποια είναι η σχέση της δωρεάν παιδείας με την κοινωνική δικαιοσύνη (ισότητα ευκαιριών); Πόσο έχει απασχολήσει το ερώτημα αυτό το φοιτητικό κίνημα και το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας; Ενώ η δημόσια δωρεάν παιδεία είναι θεσμικά κατοχυρωμένη, εντούτοις η ισότητα ευκαιριών πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ουδόλως θεωρείται δεδομένη. Σχετικές επιστημονικές έρευνες υποδεικνύουν ότι, α) το φτωχότερο 20% του πληθυσμού δαπανά το ένα τέταρτο από όσα το πλουσιότερο 20% για την προετοιμασία των υποψηφίων στις εισαγωγικές εξετάσεις, β) οι φοιτητές των ΑΕΙ, ιδιαίτερα των περιζήτητων σχολών, προέρχονται όλο και περισσότερο από το πλουσιότερο 20% (με αυξητική τάση), γ) επί της ουσίας η δημόσια δαπάνη για τα ΑΕΙ επιδοτεί και μεταφέρει πόρους προς το πλουσιότερο 20% του πληθυσμού. Το συμπέρασμα που προκύπτει πρέπει να προβληματίσει και να διαμορφώσει προϋποθέσεις για ένα γόνιμο και δημιουργικό διάλογο: με το πρόσχημα της δωρεάν δημόσιας παιδείας συντελείται μια μεταφορά πόρων προς το πλουσιότερο 20% της κοινωνίας. Το βασικό κριτήριο για την ακαδημαϊκή και επαγγελματική σταδιοδρομία τείνει να γίνεται το διαθέσιμο οικογενειακό εισόδημα και όχι η ατομική πνευματική και διανοητική ικανότητα.

Υ.Γ 1. Διαβάστε εδώ ένα ενδιαφέρον άρθρο του Τ. Μίχα υπό τον τίτλο 'Ο Μαρξ και η κρατική δωρεάν Παιδεία'

Υ.Γ 2. Η νέα μου ασχολία να καταγράφω τις απόψεις μου σε ιστολόγιο συμπλήρωσε σήμερα ένα μήνα...To homo sapiens ευχαριστεί τους λιγοστούς του αναγνώστες :)

H εθνική μας ντόπα!

Ποιο είναι το ισχυρότερο εθνικό διεγερτικό; Τι είναι αυτό που μπορεί να διεγείρει το συλλογικό μας υποσυνείδητο; Τι θα μπορούσε να αποκαλεστεί ως το "εθνικό ναρκωτικό"; Προς αποφυγή πολύπλοκων στοχασμών και αναλύσεων σας παραπέμπω στην μικρότερη, περιεκτικότερη και αντιπροσωπευτικότερη απάντηση. Θυμηθείτε δυο στιχάκια του αγαπημένου τραγουδοποιού Δ. Σαββόπουλου: ...η Ελλάδα που αντιστέκεται...η Ελλάδα που επιμένει....Λίγες μόνο λέξεις περιέχουν το ηθικό και ψυχολογικό υπόβαθρο της ιστορικής και πολιτισμικής μας κληρονομιάς, τη μυθοποιημένη - αρχαία και σύγχρονη - Ελλάδα της αντίστασης. Η εθνική αναπαράσταση της βιβλικής εικόνας του Δαυίδ και του Γολιάθ: η μικρή και αδύναμη χώρα που ορθώνει το ανάστημά της απέναντι στους ισχυρούς που επιβουλεύονται τα δίκαιά της, αντιστέκεται, επιμένει και, τελικά, νικάει. Αυτή είναι η 'εθνική μας ντόπα'! Άδικα; Ασφαλώς όχι...Ουδείς μπορεί να μη νιώθει εθνικά υπερήφανος γι' αυτό το χαρακτηριστικό της ιστορικής και πολιτισμικής μας παράδοσης. Όμως, προσοχή, υπάρχει μείζον πρόβλημα όταν η σύγχρονη εθνική στόχευση και η ερμηνεία πολιτικών και κοινωνικών καταστάσεων του παρόντος ανάγονται αποκλειστικά στο μυθοποιημένο παρελθόν. Τότε δημιουργούνται εσφαλμένες αντιλήψεις και αναπότρεπτες στρεβλώσεις. Λόγου χάρη, δείτε πώς η συλλογική εθνική μας κουλτούρα επιτρέπει -σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό- σε μία κοινωνικά ανάλγητη και ερασιτεχνική κυβέρνηση να επαίρεται για τον απύθμενο πατριωτισμό της, διότι έπραξε το αυτονόητο και αντιστάθηκε στις πιέσεις του αμερικανικού παράγοντα στην πρόσφατη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Κι όμως, έστω κι αν δεν έχει λυθεί το πρόβλημα με τη γείτονα, μία επίσημη διαφωνία με τις Η.Π.Α μπορεί να προκαλέσει ενθουσιασμό και εθνική υπερηφάνεια. Αναμφίβολα, όμως, η πιο αντιπροσωπευτική εκδήλωση του φαινομένου παρατηρείται στον επαγγελματικό αθλητισμό. Η αθλητική νίκη επενδύεται με εθνικά χαρακτηριστικά και εκδηλώνεται ως εθνική υπεροχή. Οι προσλαμβάνουσες παραστάσεις του κόσμου συνδέονται άρρηκτα με το μυθοποιημένο παρελθόν, παράγουν σύγχρονες φαντασιακές μυθοποιημένες εικόνες και διαμορφώνουν διάχυτα αισθήματα εθνικής υπερηφάνειας. Αυτό είναι κακό; Aσφαλώς όχι...Ο κόσμος έχει ανάγκη από επιτεύγματα, έχει ανάγκη να νιώσει εθνικά υπερήφανος προκειμένου να εκτονωθεί δημιουργικά και να αναθαρρέψει...Ωστόσο, προσοχή, το μείζον πρόβλημα είναι όταν αυτή η αντίληψη γίνεται εθνική στόχευση, εθνική στρατηγική, εθνική πολιτική! Η πολιτική υστερία για την κατασκευή ολυμπιονικών, τα σκανδαλώδη προνόμια των αθλητών που πετυχαίνουν εθνικές νίκες, η υποβάθμιση του ερασιτεχνικού αθλητισμού και η μυθοποίηση του επαγγελματισμού και του πρωταθλητισμού διαμορφώνουν μία εικονική πραγματικότητα, ένα εθνικό 'ναρκωτικό'. Ωστόσο, η εικονική πραγματικότητα αποκαλύπτεται καμία φορά και προκαλεί το εθνικό μας αίσθημα, δίκαια ή άδικα άραγε; Έτσι, λοιπόν, για τις υποθέσεις ντόπινγκ που μας 'συγκλονίζουν' κατά καιρούς μην ψάχνετε αλλού, αναζητήστε το κράτος, όπως διατείνεται κι ένας συμπαθής δημοσιογράφος (click here)!

Y.Γ. Πότε θα νιώσουμε εθνικά υπερήφανοι για το κοινωνικό κράτος, την παιδεία, την προστασία του περιβάλλοντος και των ανθωπίνων δικαιωμάτων, την ισότητα, τη δικαιοσύνη, την αξιοκρατία, την ποιότητα ζωής....?

Διόδια στην Αθήνα vs αντιδραστικός λαϊκισμός!

Η σκέψη για τη θέσπιση ενός ειδικού τέλους εισόδου των αυτοκινήτων(διόδια) στο κέντρο της πρωτεύουσας αποτελεί αφενός μία προοδευτική πολιτική πρόταση για την ορθολογική κατανομή ενός δημόσιου αγαθού (αστικός χώρος) και αφετέρου μία αποτελεσματική λύση για την μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Σχετικές έρευνες των ειδικών επιστημόνων που προκρίνουν την επιλογή των διοδίων αναφέρουν ότι, το μποτιλιάρισμα στους κεντρικούς δρόμους του Λεκανοπεδίου θα μειωθεί κατά 50%, ενώ τα άμεσα οικονομικά οφέλη - με τη μορφή της αξιοποίησης του σημερινού χαμένου χρόνου - θα φθάνουν έως τα 5 εκατ. ευρώ την εβδομάδα. Στην ευρωπαϊκή εμπειρία, το Λονδίνο (με τον αριστερό Δήμαρχο Κεν Λίβινγκστον) και η Στοκχόλμη συνιστούν δύο εξόχως επιτυχημένα παραδείγματα. Στο Λονδίνο, τα διόδια εφαρμόζονται από το 2003 και έφεραν τη μείωση των κυκλοφορούντων Ι.Χ. κατά 33% και αύξηση των επιβατών στα μέσα μαζικής μεταφοράς κατά 40%. Στη Στοκχόλμη, η εφαρμογή του μέτρου (2006, από εκεί και η φωτογραφία) συνάντησε αντιδράσεις, όμως, τα θεαματικά αποτελέσματα (μείωση κατά 25% της κυκλοφορίας) μετέστρεψαν την κοινή γνώμη και σε σχετικό δημοψήφισμα επικράτησε το 'ναι'. Στην Αθήνα, ο αντιδραστικός λαϊκισμός και τα ιδεοληπτικά κλισέ κυριαρχούν μεταξύ των αυτοδιοικητικών παραγόντων και εμποδίζουν μία τέτοια προοπτική. Οι περισσότεροι θεωρούν ότι τα διόδια υψώνουν απαράδεκτα τείχη στην ελεύθερη μετακίνηση των πολιτών ενώ αποκλείουν από το κέντρο της πόλης τους φτωχότερους πολίτες. Ωστόσο, ουδείς επικαλείται μία σχετική έρευνα που να αποδεικνύει ποια εισοδηματικά στρώματα κάνουν χρήση του αυτοκινήτου (μεσαία και ανώτερα) και ποια χρήση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς (φτωχότερα). Αναμφίβολα, το ζήτημα των διοδίων απαιτεί διεξοδικό διάλογο και ώριμη πολιτική διαβούλευση βάσει αντικειμενικών επιστημονικο-τεχνικών μελετών. Αντ' αυτού, κυριαρχούν οι μεγαλοστομίες και οι ανέξοδες πομφόλυγες. Θυμηθείτε τα σλόγκαν των προηγούμενων υποψηφίων δημάρχων της Αθήνας και θα καταλάβετε: Aθήνα, Αιώνια Πολιτιστική Πρωτεύουσα και Αθήνα, Μητρόπολη του Κόσμου...Η μεγαλομανία, η 'μπαρουφολογία' και ο επαρχιώτικος λαϊκισμός στο μεγαλείο τους!

Συμπαράσταση στον...άγνωστο ποδηλάτη

.....με αφορμή τη σημερινή ποδηλατοπορεία

Σκέψεις για τo προοδευτικό διακύβευμα των Τοπικών Συμβουλίων Νέων

Παραθέτω ένα μικρό απόσπασμα από το άρθρο μου στο περιοδικό της Θράκης 'Βορέας' (τεύχος Μαρτίου) υπό τον τίτλο 'Η διασφάλιση της αυτονομίας των Τοπικών Συμβουλίων Νέων ως προϋπόθεση για την ανάδειξη μίας νέας προοδευτικής πολιτικής κουλτούρας' .

Η θέσπιση των Τοπικών Συμβουλίων Νέων συνιστά μία εξόχως σημαντική, καινοτόμα και δημιουργική πρωτοβουλία που επιδιώκει την ολοκληρωμένη, αποτελεσματική και άμεση συμμετοχή των νέων στα κοινά. Η θεσμική ένταξη της νεολαίας στο σύστημα της τοπικής αυτοδιοίκησης και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων διαμορφώνει ένα πλέγμα κινήτρων και προοπτικών για την πολιτική ενεργοποίηση των νέων, τη σφυρηλάτηση συνεργατικού ήθους και δημοκρατικής συνείδησης, την εναλλακτική προώθηση των κοινωνικών αιτημάτων, τη δημιουργική συλλογική έκφραση, τη δημιουργία δικτύων επικοινωνίας και συνεργασίας που συνδέουν τους νέους εντός και εκτός της πόλης, την αναμόρφωση των αυτοδιοικητικών μηχανισμών και την ενσωμάτωση της τοπικότητας στην πολιτική κουλτούρα.......Η αυτο- οργάνωση, η αυτοδιαχείριση και η αυτονομία του θεσμού αποτελούν το ουσιαστικό διακύβευμα αυτής της πρωτοβουλίας. Η αποφυγή διαμόρφωσης συνθηκών που ευνοούν τη δημιουργία πελατειακών δικτύων μεταξύ των τοπικών συμβουλίων νέων και της τοπικής αυτοδιοίκησης και η ανάδειξη μίας αυτόνομης πολιτικής ταυτότητας αποτελούν προϋποθέσεις διασφάλισης της ουσιαστικής συμμετοχής των νέων. Οποιαδήποτε προσπάθεια χειραγώγησης του θεσμού θα ενισχύσει τις τάσεις απομάκρυνσης των νέων από την πολιτική και θα συρρικνώσει τη δυναμική της μαζικής δημιουργικής συμμετοχής. Ο σφικτός πολιτικός εναγκαλισμός θα συντείνει στον αναπόφευκτο εκφυλισμό και στη διάβρωση του θεσμού, κατά όμοιο τρόπο με ό,τι συμβαίνει - σε αρκετά μεγάλο βαθμό - στις φοιτητικές παρατάξεις των πανεπιστημίων.......Ωστόσο, η αυτονομία του θεσμού δεν υπονοεί τη συμμετοχή απολιτικών νέων δίχως ιδεολογική πολιτική ή/ και κομματική ταυτότητα. Αντιθέτως, σημαίνει τη δημιουργική ενασχόληση κοινωνικά και πολιτικά υπεύθυνων ατόμων που διεκδικούν τη συμμετοχή στη διαμόρφωση των εξελίξεων ως κοινωνοί μίας νέας αντίληψης. Μίας νέας, προοδευτικής αντίληψης για την πολιτική που υπαγορεύει την κοινωνική υπευθυνότητα, τη δημιουργική σκέψη, το ταλέντο, τη συνεχή αναζήτηση λύσεων, την αμφισβήτηση κατεστημένων δομών και νοοτροπιών και τη διάλυση αναχρονιστικών κομματικών ιεραρχιών και εδραιωμένων φατριαστικών αντιλήψεων ως τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις της ενεργούς σχέσης με την πολιτική. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο νέος θεσμός δύναται να λειτουργήσει ως ‘εκκολαπτήριο’ νέων πολιτικών ταλέντων. Νέων πολιτικών που διαμορφώνουν την πολιτική τους συνείδηση και κουλτούρα μέσω της συνεχούς τριβής με τα κοινωνικά προβλήματα και όχι δια της υποταγής σε συγκυριακές σκοπιμότητες και συμφέροντα.

Σημ. Η φωτογραφία είναι από παλαιότερο τεύχος του Βορέα

Οι 'Ανέγγιχτοι' και το ινδικό απαρτχάιντ Ι

Στην Ινδία απαντάται το πιο αυστηρό σύστημα κοινωνικής ιεραρχίας (το μοντέλο των καστών), το οποίο έχει διαρθρωθεί βάσει των ιστορικών (εδώ και 3000 χρόνια) θρησκευτικών επιταγών των ιερών κειμένων του Ινδουισμού (Βέδες) που οριοθετούν με σαφήνεια και αυστηρότητα τον κοινωνικό ρόλο, τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα κάθε κοινωνικής ομάδας (κάστας/Βάρνα στα ινδικά). Ιεραρχικά, η ανώτερη τάξη είναι η κάστα των κληρικών (Βραχμάνοι), έπονται οι πολεμιστές (Κσατρίγια), οι έμποροι (Βασύγια) και οι εργάτες (Σούντρα). Ο κοινωνικός διαχωρισμός των Ινδών εδράζεται στο κληρονομικό κριτήριο. Όσοι γεννήθηκαν έξω από το σύστημα των τεσσάρων Βάρνα ονομάζονται 'Ανέγγιχτοι' (ντάλιτ στην τοπική διάλεκτο που σημαίνει θρυμματισμένοι) και αποτελούν την πιο περιθωριοποιημένη κοινωνική ομάδα που θεωρείται μιασματική (είναι κατώτερη από τα ζώα!). Αν κάποιος ντάλιτ (περίπου 170 εκ.) αγγίξει κάποιον από ανώτερη κάστα, ο τελευταίος πιστεύει ότι έχει μολυνθεί και υπόκειται σε μια σειρά τελετουργίες προκειμένου να εξαγνιστεί. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι ντάλιτ να πέφτουν θύματα κοινωνικού αποκλεισμού, εκμετάλλευσης, βίας και αδικίας. Οι ντάλιτ έχουν επίσης περιορισμένη πρόσβαση σε εδάφη, στην εργασία, την εκπαίδευση και την ιατρική περίθαλψη. Αν και νομικώς το 1950 καταργήθηκε το σύστημα των καστών στην Ινδία και υπάρχουν μερικά ινδουιστικά σχολεία στα οποία δεν παρουσιάζονται διακρίσεις, η μεγαλύτερη δημοκρατία στον κόσμο δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να διασφαλίσει τα θεμελιώδη δικαιώματα των ντάλιτ και να προστατεύσει τον πληθυσμό της. Είναι χαρακτηριστικό ότι, δεν τους επιτρέπεται να φορούν παπούτσια ή να περιμένουν σε στάση λεωφορείου, δεν μπορούν να λάβουν αλληλογραφία στο σπίτι τους, δέχονται συνεχώς επιθέσεις και προσβολές, ενώ στα περισσότερα σχολεία τα παιδιά τους κάθονται χωριστά από τους συμμαθητές τους.

Για περισσότερες πληροφορίες σας παραπέμπω σε σχετική δημοσιογραφική έρευνα του Εξάντα και στον ιστοχώρο του Διεθνούς Δικτύου Αλληλεγγύης για τους Dalit. Επίσης, δείτε εδώ ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ντάλιτ στην Ινδία.

Συμπεράσματα από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ

Κωδικοποιώ ορισμένα χρήσιμα συμπεράσματα που προκύπτουν μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι:

1. Τα τελικά συμπεράσματα της Συνόδου αποτυπώνουν την αυτονόητη υπερίσχυση του διεθνούς δικαίου και της κοινής λογικής έναντι καιροσκοπικών ΄λογικών΄ και τυχοδιωκτικών συμφερόντων.

2. Η πειστικότητα της ελληνικής διπλωματίας και η εξεύρεση συμμάχων οφείλεται: α) αφενός στη χρήση σύγχρονης, ρεαλιστικής και ευέλικτης διπλωματικής γλώσσας (σημεία αναφοράς το διεθνές δίκαιο και η περιφερειακή ασφάλεια) και αφετέρου στην επιμελή αποδέσμευση της διπλωματικής λογικής από ιστορικά και πολιτισμικά συμπλέγματα που είναι δυσνόητα στον διεθνή παράγοντα. β) η υπεύθυνη στάση της αντιπολίτευσης βοήθησε στην 'λογική' υποχώρηση από ακραίες (μαξιμαλιστικές) θέσεις και στην ενίσχυση της ρεαλιστικής διπλωματίας έναντι του λαϊκισμού.

3. Οι νέοι διπλωματικοί και διαπραγματευτικοί συσχετισμοί θα ασκήσουν ισχυρές πιέσεις στη FYROM να αναπροσδιορίσει τη στρατηγική της (πέρα από τον βλακώδη εθνικισμό) και να αποδεσμευθεί από την 'τυφλή' εμπιστοσύνη στην ισχύ των Η.Π.Α.

4. Η διαχείριση των πολιτικών αποτελεσμάτων της Συνόδου πρέπει να γίνει με σύνεση και νηφαλιότητα (οι πανυγηρισμοί βλάπτουν) διότι, αφενός πρέπει να αποφευχθεί η όξυνση των εθνικιστικών παραληρημάτων στη γείτονα και αφετέρου να προετοιμαστεί με ορθολογικό τρόπο η νέα διαπραγματευτική θέση ως προς τη διαδικασία του 'ονόματος' και την αντιμετώπιση των δεδομένων αμερικανικών πιέσεων.

5. Για τους συνωμοσιολόγους και τους δύσπιστους του εσωτερικού, αποδεικνύεται ότι κανείς δεν επιβουλεύεται τα εθνικά μας δίκαια και καμία παγκόσμια συνωμοσία δεν εξυφαίνεται εναντίον μας.

Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να προωθεί αποτελεσματικά τα εθνικά της συμφέροντα μόνο όταν συμπεριφέρεται ως το ευρωπαϊκό κράτος των Βαλκανίων και όχι ως το "βαλκανικό" κράτος της Ευρώπης...

Academic Freedom Under Threat? Η επικινδυνότητα των ιδεοληπτικών εμμονών και του λαϊκισμού

Εδώ και δύο μέρες ήθελα να γράψω για την απίστευτη ενέργεια του ΛΑ.Ο.Σ να αποστείλει εξώδικη διαμαρτυρία στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Oι αναχρονιστικές και επικίνδυνες πρακτικές έναντι στην ελευθερία του λόγου και της έκφρασης μου δημιούργησαν σκέψεις έντονου προβληματισμού ως προς την γραπτή μου αντίδραση στο blog και στις υπόλοιπες συγγραφικές μου στέγες (δείτε τις περιπέτειες του blogger με τον εθνικό paranormal τηλεβιβλιοπώλη!). Η οργή για τέτοιου είδους ενέργειες έδειχνε να μου ασκεί έντονη επιρροή, να σκληραίνει τον λόγο μου και τελικά να μου δημιουργεί -δίκαια ή άδικα- δισταγμούς και διλήμματα ως προς την επιλογή της δημοσίευσης. Ωστόσο, διαβάζοντας το σημερινό άρθρο του καλού δημοσιογράφου Π. Μανδραβέλη με τίτλο 'Το πρωταπριλιάτικο του ΛΑΟΣ' στην Καθημερινή, αναγνώρισα στον κομψό, διεισδυτικό και δεικτικό του λόγο τις προσωπικές μου σκέψεις. Η συνέχεια επί των σχολίων...

Η ιδεολογία της Στατιστικής και ο 'αριστερός' πληθωρισμός

Η στατιστική στην πολιτική δεν είναι αξιολογικά ουδέτερη και ως εκ τούτου η 'απολυτότητα' των αριθμών ουδόλως θεωρείται δεδομένη. Τα πολιτικά συμπεράσματα που προκύπτουν από τα στατιστικά στοιχεία διαφοροποιούνται ανάλογα με την οπτική της προσέγγισης και τους υπολογισμούς των μετρήσεων. Μπορεί οι αριθμοί να αποτελούν προϊόν τεχνοκρατικών αναλύσεων, ωστόσο ο τρόπος ανάγνωσής τους συνιστά πολιτική θέση. Λόγου χάρη, δείτε τον πληθωρισμό. Ο επίσημος πληθωρισμός αποτυπώνει τον ρυθμό μεταβολής των τιμών αγαθών και υπηρεσιών μέσα σε ένα ορισμένο χρονικό διάστημα (1 έτος). Με βάση τη διεθνή πρακτική, ο δείκτης προκύπτει από την μέτρηση των μεταβολών των τιμών των αγαθών και υπηρεσιών και την αντίστοιχη στάθμισή τους. Εκείνο που έχει σημασία εδώ, είναι ότι το ειδικό βάρος (στάθμιση) που έχει κάθε αγαθό/υπηρεσία ως προς τον προσδιορισμό του επίσημου πληθωρισμού προκύπτει από τον όγκο των συναλλαγών του. Με άλλα λόγια, ο επίσημος πληθωρισμός διαμορφώνεται στον μεγαλύτερο βαθμό από τα αγαθά/υπηρεσίες για τα οποία ξοδεύονται περισσότερα χρήματα και που, εκ των πραγμάτων καταναλώνονται περισσότερο από τις υψηλές εισοδηματικές τάξεις (υψηλά στεγαστικά, πολυτελή αυτοκίνητα, είδη πολυτελείας κτλ.). Ο πληθωρισμός των 'πλουσίων' τοποθετείται πολύ εγγύτερα στον επίσημο πληθωρισμό από τον πληθωρισμό των 'φτωχών'. Ο ρυθμός αύξησης των τιμών των αγαθών πολυτελείας π.χ τα τελευταία δέκα χρόνια ήταν πολύ μικρότερος συγκριτικά με τον ρυθμό αύξησης των αγαθών που καταναλώνουν οι φτωχοί. Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις η μεταβολή ήταν αρνητική (μείωση στεγαστικών επιτοκίων, μειώσεις στους φόρους εισαγωγής πολυτελών αυτοκινήτων κτλ). Αντιθέτως, στα αγαθά που καταναλώνουν οι χαμηλόμισθοι και οι χαμηλοσυνταξιούχοι οι αυξήσεις ήταν πολύ μεγάλες (δείτε αγαθά πρώτης ανάγκης, ενοίκια, εισιτήρια κτλ.). Σκεφτείτε, λοιπόν, πως όταν ανακοινώνονται αυξήσεις μισθών στα όρια του πληθωρισμού, τα φτωχά νοικοκυριά ουσιαστικά χάνουν αγοραστική δύναμη, εφόσον ο πληθωρισμός που αντιμετωπίζουν είναι αντικειμενικά πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που ανακοινώνεται. Αναμφίβολα, ο πληθωρισμός του 'φτωχού' και η πολιτικοποίηση της στατιστικής πρέπει να ενσωματωθούν στην ιδεολογική και πολιτική agenda της σύγχρονης Αριστεράς. Η ιδεολογική μάχη με την Δεξιά πρέπει να μεταφερθεί και στο πεδίο της στατιστικής!

Υ.Γ. Προτείνω το κείμενο του καθηγητή Γ.Βαρουφάκη υπό τον τίτλο 'Φτώχεια και Αριστερά', στο βιβλίο 'Για μία προοδευτική πολιτική', υπό την επιμέλεια του Χ.Τσούκα.

Το δικαίωμα στην αποτυχία!

Ποια είναι η επιρροή του φόβου της αποτυχίας στη διαδικασία των αποφάσεων; Πώς το ενδεχόμενο της αποτυχίας στρεβλώνει τα κίνητρα και μεταβάλλει τις συμπεριφορές; Πώς αντιμετωπίζουν οι θεσμοί (πολιτεία, σχολείο, οικογένεια κτλ.) και η συλλογική κουλτούρα όσους αποτυγχάνουν; Ποιες είναι οι πιθανές κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές προεκτάσεις του ζητήματος; Τα παραπάνω ερωτήματα είναι εξόχως σημαντικά και η προσεκτική τους προσέγγιση αναδεικνύει τη σημασία του δικαιώματος στην αποτυχία! Σταδιακά το Homo Sapiens θα επανέρχεται σε κάθε ερώτημα και θα επιδιώκει πιθανές απαντήσεις...
Σ' αυτό το post, θα αναφέρω την οικονομική διάσταση του θέματος, κυρίως υπό την οπτική της επιχειρηματικής κουλτούρας. Σε διάφορες έρευνες που έχουν διεξαχθεί για την ελληνική επιχειρηματικότητα (βλ. ΙΟΒΕ για παράδειγμα), έχει διαπιστωθεί ότι οι έλληνες καταλαμβάνουν τις πρώτες θέσεις ως προς το φόβο της αποτυχίας, γεγονός που λειτουργεί αποτρεπτικά στην εκκίνηση μίας επιχειρηματικής δραστηριότητας. Η διστακτικότητα που προκύπτει από το φόβο της αποτυχίας οδηγεί σε συρρίκνωση πρωτοβουλιών που ενέχουν υψηλό ρίσκο, δηλαδή σε τολμηρά και καινοτόμα project. Προς την κατεύθυνση της θεμελίωσης του δικαιώματος στην αποτυχία που θα ενδυναμώσει τα κίνητρα και την αυτοπεποίθηση των νέων επιχειρηματιών είναι η θεσμική ενίσχυση της 'δεύτερης ευκαιρίας'. Εδώ, η δημιουργία ενός προσαρμοστικού ασφαλιστικού συστήματος είναι απαραίτητη, ώστε ο νέος επιχειρηματίας να αισθάνεται ότι πιθανές αλλαγές στην επαγγελματική του σταδιοδρομία επηρεάζουν όσο το δυνατόν λιγότερο τα ασφαλιστικά του δικαιώματα. Επιπρόσθετα, η θεσμική ενίσχυση της 'δεύτερης ευκαιρίας' προέρχεται από μία αποτελεσματική αναμόρφωση του 'πτωχευτικού δικαίου'.
H συνέχεια σε μελλοντικές αναρτήσεις...