To blog or not to blog?

Ποια είναι η ηλεκτρονική μας ταυτότητα; Ποιος είναι ο προσδιορισμός της ηλεκτρονικής μας παρουσίας; Ποιο το νόημα και ο σκοπός του blogging; Ποια κίνητρα μας παρακίνησαν να εκθέτουμε δημόσια τις απόψεις μας; Υπάρχει συλλογικό κοινωνικό όφελος, παράγουμε μία κοινωνική προστιθέμενη αξία ή το blogging είναι άλλοθι της κοινωνικής μας απραξίας;

Μία πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση στο blog της Κατερίνας. Σας προτρέπω να σχολιάσετε στην ανάρτηση "blogging...για τέσσερα χέρια".

Υ.Γ. Επιστροφή με συζήτηση για τις ευρωεκλογές...

Ευρωεκλογές και η -χαμένη;-συζήτηση για την "Ευρώπη"

Συμφωνώ απόλυτα με όσους υποστηρίζουν ότι οι ευρωεκλογές του 2009 είναι οι σημαντικότερες στην ιστορία της Ε.Ε. Ίσως είναι η πρώτη φορά που το ευρωπαϊκό θεσμικό σύστημα και οι ευρωπαϊκοί λαοί διατυπώνουν με τέτοια ένταση το -υπαρξιακού τύπου- ερώτημα: ποια Ευρώπη; Η συγκυρία της οικονομικής κρίσης αποκαλύπτει κρίσιμα πολιτικά και αξιακά ελλείμματα της Ε.Ε (ηγετικό (οραματικό) ελλειμμα, θεσμικο-αξιακό έλλειμμα, δημοκρατικό έλλειμμα, ισχνή κοινωνική λογοδοσία, πολιτικοιδεολογική ανεπάρκεια, ισχνή εμπιστοσύνη,διευρυνόμενο χάσμα γραφειοκρατικών ελίτ - πολιτών).

Πέρα από τη σημασία της ψήφου και της πολιτικής/ιδεολογικής σύνθεσης του Ε.Κ., έχει ιδιαίτερη σημασία η διαμόρφωση του εσωτερικού δημόσιου διαλόγου σε κάθε κράτος-μέλος. Στην Ελλάδα, ο δημόσιος διάλογος παρουσιάζει διαχρονική υστέρηση στον τρόπο προσέγγισης του θέματος.
Σε ένα από τα πολύ καλά άρθρα για το θέμα, γράφει ο Α. Πανταζόπουλος στην Ελευθεροτυπία της 4/4/09 (το διάβασα στο diamet): "Φαίνεται γι’ άλλη μια φορά ότι και αυτή η μάχη έχει εκ των προτέρων, και επί της ουσίας, χαθεί: Η ευρωπαϊκή προοπτική αδυνατεί να μετασχηματιστεί σε εσωτερικό, εθνικό πολιτικό ζήτημα, να επιβάλει τις δικές της προτεραιότητες, τις δικές της κοινωνικο-πολιτικές διαιρέσεις. Και μάλιστα εν μέσω διεθνούς οικονομικής κρίσης. Οπως μας λένε οι δημοσκοπήσεις, θα ψηφίσουμε και πάλι «εθνικά», έχοντας δηλαδή κατά νου τον εσωτερικό πολιτικό ανταγωνισμό και τις αντίστοιχες ταυτίσεις"... για να καταλήξει "το διακύβευμα αυτών των ευρωεκλογών θα μπορούσε να είναι η απόπειρα επιβολής μιας δημόσιας συζήτησης για τις δυνατότητες ανάκτησης από την πολύμορφη εθνικο-λαϊκιστική ρητορική κοινωνικών δυνάμεων που δεν της ανήκουν. Για τη δημοκρατική Αριστερά, αυτό θα σήμαινε επαναπατρισμό της στα κοινωνικά της ερείσματα, πέρα από μοδάτους «αντιστασιακούς» ριζοσπαστισμούς, αλλά και σε σύγκρουση με κεντρώες ψευδαισθήσεις που απονευρώνουν την ευρωπαϊκή προοπτική".

Εκδήλωση με θέμα: "Η αγορά εργασίας εν ώρα κρίσης:επισφαλής εργασία και ανεργία"

Μία εκδήλωση από τον ΟΠΕΚ που έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε. Από το Δελτίο Τύπου:

“Η αγορά εργασίας εν ώρα κρίσης:επισφαλής εργασία και ανεργία”, Τετάρτη 8 Απριλίου 2009, ώρα 18.30 στην Ένωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου Ελλάδος (Ακαδημίας 23)

1η ΕΝΟΤΗΤΑ Ιστορικό πλαίσιο- Διεθνείς παράμετροι Αντώνης Λιάκος (Πανεπιστήμιο Αθηνών)Βιργινία Μαντουβάλου (University of Leicester )

2η ΕΝΟΤΗΤΑ Ελληνικές πτυχές Αντιγόνη Λυμπεράκη (Πάντειο Πανεπιστήμιο)Μάνος Ματσαγγάνης (Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών)

Σχολιασμός:Εύη Χριστοφιλοπούλου (Βουλευτής ΠΑ.ΣΟ.Κ)

Τη συζήτηση θα συντονίσει ο Δημήτρης Παπούλιας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

Ορισμένα από τα ερωτήματα που θα τεθούν κατά τη συζήτηση είναι:

Πόσο νέο φαινόμενο είναι η επισφαλής εργασία; Ταυτίζεται η επισφαλής εργασία με την ευέλικτη εργασία; Κατά πόσον ισχύει η διχοτόμηση των ανθρώπων σε δυο κόσμους: τον κόσμο των "εντός" προνομίων και προστασίας, και τον κόσμο των "εκτός"; Ως ποιο σημείο συμπίπτουν και πού αποκλίνουν τα συμφέροντα των "κανονικών" εργαζομένων, των “επισφαλών" εργαζομένων και των ανέργων; Πόσο αντιπροσωπεύονται οι επισφαλώς εργαζόμενοι/ες και οι άνεργοι/ες από τα συνδικάτα; Υπάρχει "Ευρωπαϊκή διαδρομή" προς τη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας; Μπορεί να προχωρήσουν μεταρρυθμίσεις υπέρ των "εκτός" χωρίς να θιγούν τα κεκτημένα των "εντός";

Μιντιακός λαϊκισμός

Για την οικονομία της συζήτησης ας υποθέσουμε ότι, με τον όρο "λαϊκισμός" νοείται η διαδικασία δημόσιας τεκμηρίωσης διαδεδομένων πλανών και κατασκευής "λογικών" ψευδαισθήσεων από όσους διαμεσολαβούν στη διαμόρφωση της "κοινής γνώμης" (media, δημοσιολόγοι, πολιτικοί). Υπό αυτή την έννοια, ο λαϊκισμός αφενός επιβεβαιώνει και αναπαράγει κοινωνικές συγχύσεις, παρανοήσεις και ιδεοληψίες και αφετέρου δημιουργεί νέους βολικούς - λογικούς μύθους (εύκολα αντιληπτούς και κατανοητούς από τους πολίτες).
Ο φαύλος κύκλος των παρερμηνειών, των παρανοήσεων και του ανορθολογισμού συνιστά το τυπικότερο γνώρισμα του δημόσιου διαλόγου που διεξάγεται στο χώρο των media ∙ δημόσιος διάλογος που συνήθως εντυπώνει στο συλλογικό νου στρεβλές "κοινωνικές πραγματικότητες". Διόλου τυχαία βέβαια, ο ορθός λόγος και η επιστημονική εξειδίκευση έχουν -τις περισσότερες φορές- εκτοπιστεί από το δημόσιο διάλογο προς όφελος επαγγελματιών-ημιμαθών (δήθεν ευρυμαθών) τηλεδημοσιολόγων και πολιτικών με πρωτόγονη (ή καθόλου) πολιτική σκέψη. Άλλωστε, σημασία δεν έχει το είδος και η ποιότητα του λόγου αλλά η εκφορά (ποιος λέει κάτι και με τι τρόπο) και η "εμπορευσιμότητά" του (αρκεί να πουλάει).
Υπάρχουν πολλά παραδείγματα προς συζήτηση. Π.χ ένα από μία προσωπική μου εμπειρία. Σε μία πρόσφατη-σύντομη τηλεοπτική μου εμπειρία, μου έγινε μία ερώτηση για την ανεργία και τις χαμηλές αμοιβές των νέων (διατυπωμένη με τέτοιο τρόπο ώστε να λειτουργεί ως παρότρυνση για την έκφραση απογοήτευσης, κακομοιριάς και αντίδρασης για την άδικη κοινωνία...) Η προσπάθεια εξήγησης μερικών κρίσιμων θεμάτων, όπως η θεσμική διάρθρωση της αγοράς εργασίας, το αντιπαραγωγικό πρότυπο του ελληνικού μικροκαπιταλισμού (επιχειρηματικότητα ανάγκης), τα διαρθρωτικά προβλήματα της οικονομίας, η ελλιπής επένδυση στην γνώση/καινοτομία και η αναποτελεσματικότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης "συγκίνησαν" αρκετά λιγότερο π.χ. από τις αιτιάσεις γνωστού πανελίστα βουλευτή για τα "κακά" της παγκοσμιοποίησης, του διεθνούς εμπορίου, των επιχειρηματιών, της αγοράς, της Ε.Ε και του ευρώ!
Επίσης, με αφορμή την επικαιρότητα, διάσημοι τηλεμαϊντανοί πολιτικοί, ως κοινωνιολόγοι της πιάτσας!, φωνασκούν καθημερινά για την "κατάρα" των μεταναστών και διατυπώνουν -βλακωδώς και σκοπίμως- την απόλυτη συσχέτιση εσωτερικών κοινωνικών προβλημάτων (βλ. ανεργία, εγκληματικότητα) με τη μετανάστευση. Ή, επίσης βλακωδώς, διατυπώνουν διαρκώς την ανάγκη ενίσχυσης της καταστολής ως τη μόνη αποτελεσματική θεραπεία για την εγκληματικότητα. Οι ίδιοι, ως αυτόκλητοι εργολάβοι υπερασπίσεως του έθνους και της πατρίδας και προπαρασκευαστές της έγερσης των Ελλήνων!, ανακυκλώνουν σε κάθε εθνική επέτειο (με αφορμή τις συζητήσεις για την 25η Μαρτίου) το "δίκαιο του αίματος", στρεβλώνοντας και υποβαθμίζοντας κάθε σοβαρή συζήτηση για τις θεσμικές και πολιτικές υποχρεώσεις ενός σύγχρονου κράτους δικαίου.
Υπάρχει μία κυρίαρχη τάξη ημιμαθών τηλεδημοσιολόγων που βρίσκεται στην πρωτοπορία της δημόσιας αναπαράστασης της πραγματικότητας. Η συχνότητα επανάληψης και η ένταση των τηλεοπτικών μηνυμάτων τεκμηριώνουν τις διανοτητικές συχγύσεις και αστοχίες και εκπαιδεύουν την κοινή γνώμη στη "λογική" του συρμού. Κατά μία μαρξιανή ανάλυση, το μιντιακό σύστημα, ενταγμένο στο πλαίσιο ενός κακού ανταγωνισμού ποιότητας και ιδεολογικά προσανατολισμένο στον εύκολο και άκριτο λόγο, λειτουργεί ως μηχανισμός παραγωγής ανεστραμμένων ειδώλων της πραγματικότητας. Συχνά, η κατασκευασμένη απόκλιση της πραγματικότητας από την μιντιακή αναπαράστασή της είναι πολιτικώς βολική, εφόσον ευνοεί τη γενική δαιμονοποίηση (αποδιοπομπαίοι τράγοι), ώστε να αιτιολογούνται επαρκώς οι διαχρονικές εγχώριες αδυναμίες.
Η αντιμετώπιση του λαϊκισμού είναι δύσκολη. Απαιτεί μία ευρεία κοινωνική διεργασία ώστε να διαμορφωθούν νέα κεντρικά υποκείμενα δημόσιας κριτικής. Ο ρόλος των πνευματικών ανθρώπων (υπάρχουν πια?) είναι εξαιρετικά σημαντικός. Όπως και ο ρόλος των νέων μορφών επικοινωνίας και δημόσιου διαλόγου (π.χ blog).

Η βολική "κοινή λογική" της πολιτικής του...συρμού

Γενικώς, η εννοιολόγηση της "κοινής λογικής" αποτελεί δύσκολο (μάλλον άσκοπο!) διανοητικό εγχείρημα. Στο σύγχρονο πολιτικό λεξιλόγιο, η "κοινή λογική" τείνει να ταυτιστεί με ό,τι η πολιτική ελίτ θεωρεί ορθό, αναγκαίο ή/και δίκαιο, ή ακριβέστερα -πολιτικώς- βολικό. Κατά κανόνα, η τακτική της επίκλησης της κοινής λογικής στοχεύει στην πολιτική - οικονομική, συχνά ηθική, τεκμηρίωση του πολιτικού λόγου. Στην σημερινή συγκυρία, η ψευδαίσθηση της (πολιτικής) κοινής λογικής κατέχει κεντρική θέση στο ευρύτερο κοινωνικοπολιτικό λογοπλαίσιο που "παράγει" η οικονομική κρίση.
Έτσι, όταν π.χ ο κ. Καραμανλής δηλώνει ότι είναι προτιμότερη η μείωση του εβδομαδιαίου εργάσιμου χρόνου συγκριτικά με τις απολύσεις εκκινεί με το πολιτικό και "ηθικό" πλεονέκτημα της "κοινής λογικής".Γι' αυτή την "κοινή λογική" δεν υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές και (ψευτο)διλήμματα: μειωμένο ωράριο και χαμηλότερος μισθός είναι σαφώς προτιμότερα από την απόλυση. Ομοίως, η επιλογή της επισφαλούς (βλ. και ανασφάλιστης) εργασίας έναντι της ανεργίας τεκμηριώνεται με την ίδια λογική.

Υπό αυτή την έννοια, η πολιτική κοινή λογική αναπόφευκτα οδηγεί σε ένα επικίνδυνο "σχετικισμό": τα 350€ είναι καλύτερα από τα 0€ ,πολύ περισσότερο τα 700€ είναι πολύ καλύτερα από τα 350€. Ανάλογα, οι αναγκαστικές άδειες, οι μειώσεις μισθών και το "μισό ένσημο" είναι προτιμότερα από την απόλυση και το επίδομα ανεργίας. Αυτή η βολική λογική της πολιτικής του...συρμού προσφέρει επαρκή αιτιολόγηση για την "κοινωνικοποίηση" του κόστους της κρίσης εις βάρος των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Με αυτόν τον τρόπο -άλλωστε- τεκμηριώνεται και η προσπάθεια διασφάλισης κοινωνικής συναίνεσης.
Σ' αυτό το πλαίσιο των διλημμάτων, η "αναγκαστική-σιωπηρή συναίνεση" των εργαζομένων τις περισσότερες φορές θεωρείται δεδομένη και ορθολογική. Για να χρησιμοποιήσω μία "κινηματογραφική υπερβολή", η κοινή λογική των κυβερνώντων -συχνά- θυμίζει τη λογική του Δον Κολρεόνε στο Νονό, όταν λέει τη μνημειώδη ατάκα: I'm gonna make him an offer he can't refuse...

Y.Γ. Τελικά με ποια κοινή λογική, μετά από 5 χρόνια κυβέρνησης μεταρρυθμιστών, στη διάρκεια της μεγαλύτερης μεταπολεμικής οικονομικής κρίσης είμαστε αναγκασμένοι να εφαρμόζουμε πρόγραμμα αυστηρής λιτότητας?

Συνέδριο Προοδευτικής Διακυβέρνησης (Χιλή,2009)

Το κείμενο αναδημοσιεύεται από το "think tank" Policy Network και αφορά στο διεθνές συνέδριο προοδευτικής διακυβέρνησης που διεξάγεται στη Χιλή.

---

..."Hosted by President Michelle Bachelet, this major political event, held just five days before the G20 Summit, will provide a vital opportunity for the centre left’s leading international figures to put forward a future vision for progressive politics, as an era defined by the neoliberal faith in laissez faire irrefutably comes to an end.

Through-out the Conference and Summit, Policy Network will update a dedicated Progressive Governance website which will feature live updates from the main plenaries, blogging, guest interviews, and twitter and flickr updates.

Policy Network has also commissioned some of the world’s foremost thinkers to put forward 5-6 policy recommendations and proposals on how progressive governments should respond to the global economic and financial crisis. This "handbook of ideas" is now available and accessible to all in electronic format for comment and debate.

---

Υ.Γ. Στα link που δίνει το κείμενο, είναι το blog και η ιστοσελίδα του Συνεδρίου, με συλλογή άρθρων και παρεμβάσεων και δυνατότητα διαλόγου. Καλή ανάγνωση...

Σπατάλη και νέο δημόσιο management

Από τη χθεσινή Ελευθεροτυπία:

......"Παρά την πρωθυπουργική δέσμευση, της 4ης Οκτωβρίου 2006, «περί περιορισμού της κρατικής σπατάλης», από τον μήνα εκείνο έως και τον Ιανουάριο φέτος η κυβέρνηση άλλα εποίησε: Μέσω 81 νόμων συστάθηκαν 386 νέες δημόσιες υπηρεσίες, 5.641 θέσεις προσωπικού, ενώ συγκροτήθηκαν και 37 νέες αμειβόμενες επιτροπές. Ο κρατικός κορβανάς, σύμφωνα με το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, επιβαρύνθηκε συνολικά κατά 146.240.688 ευρώ.
Κι αν υπολογιστεί τι έχει γίνει από τον Μάρτιο του 2004, όταν η Ν.Δ. ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας, προκύπτουν στο σύνολο 695 νέες δημόσιες υπηρεσίες, 11.443 νέες θέσεις προσωπικού και 467 αμειβόμενες νέες επιτροπές. Οι υπολογισμοί ανήκουν στον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Φ. Πετσάλνικο......"

----

Τα παραπάνω αποτελούν (άλλη μία) τυπική όψη της δημόσιας σπατάλης, του πελατειακού κράτους, της ανύπαρκτης κοινωνικής λογοδοσίας και -βέβαια- της "κούφιας επανίδρυσης του κράτους". Ωστόσο, αποτελούν και ένα ισχυρό κίνητρο για μία πολιτική συζήτηση για την αναμόρφωση της διαδικασίας κατάρτισης και ελέγχου του προϋπολογισμού.

Η κατανομή των κονδυλίων στους διάφορους λογαριασμούς/τομείς ικανοποιούν -κυρίως- κριτήρια πολιτικής σκοπιμότητας και αποτυπώνουν σε μεγάλο βαθμό την κατανομή της πολιτικής-διαπραγματευτικής ισχύος μεταξύ των διαφορετικών Υπουργών (τουλάχιστον στις μη ανελαστικές δαπάνες), ενώ πολύ λιγότερο ικανοποιούν κριτήρια οικονομικής αποτελεσματικότητας (που πάνε τα λεφτά, πιάνουν τόπο;). Ως προς τον έλεγχο του προϋπολογισμού, από την κοινοβουλευτική διαδικασία προκύπτει ότι η βασική μέριμνα, πέρα από τη δεδομένη πολιτική αντιπαράθεση, είναι ένας τυπικός έλεγχος της νομιμότητας. Τα ζήτηματα του τελικού αποτελέσματος, της αποδοτικότητας και της οικονομικής σκοπιμότητας των δαπανών δεν ενδιαφέρουν. Αυτό που κάνει μία απλή οικονομική μονάδα (π.χ ένα νοικοκυριό), δηλαδή μία στοιχειώδη ανάλυση κόστους-οφέλους και έναν έλεγχο για τα αποτελέσματα της δαπάνης της (που ξόδεψε τα λεφτά, έπιασαν τόπο, θα τα ξαναξοδέψει έτσι ή όχι;), φαίνεται να αδυνατεί (αποφεύγει) να κάνει το κράτος. Τελικά, ποιος πολίτης έχει επαρκή γνώση για το πώς ξοδεύονται τα χρήματα που αποδίδει ως φόρο, με ποια κριτήρια και με ποια αποτελέσματα; Μπορεί κάποιος να μας πει ποια είναι η οικονομική και κοινωνική προστιθέμενη αξία της "βιομηχανίας των επιτροπών και των νέων δημόσιων υπηρεσιών" που έστησε η Ν.Δ.;

Δίχως ένα νέο δημόσιο management, με αυστηρό έλεγχο των δαπανών και ουσιαστική σύνδεσή τους με τα τελικά αποτελέσματα, η σπατάλη και η αναποτελεσματικότητα του Δημόσιου Τομέα δεν θεραπεύονται. Ωστόσο, αυτές οι τομές απαιτούν ισχυρές συγκρούσεις. Συγκρούσεις με κατεστημένα συμφέροντα στον δημόσιο τομέα, με την βολεμένη παρασιτική οικονομία των προμηθευτών, με την πολιτική μετριοκρατία, με την κρατικοδίαιτη -αλά ελληνικά- κοινωνία των πολιτών,με την κυρίαρχη νεοελληνική κουλτούρα της δημοσιολαγνείας και των πελατειακών σχέσεων.

"Κουκουλοφόροι" και δημοκρατική κοινωνική αυτοπροστασία

Υποθέτω ότι, όλοι έχουν σχηματίσει μία άποψη για την ταυτότητα των «κουκουλοφόρων» (με ιδεολογική, κοινωνική και «μεταφυσική!» αναφορά): κοινωνικό περιθώριο, ακροαριστεροί, αναρχικοί, χαβαλέδες των βορείων προαστίων, ξένοι πράκτορες, παρακράτος…

Από την προσέγγιση της ταυτότητάς τους -συνήθως- προκύπτουν και οι απόψεις για τα κίνητρα της συμπεριφοράς τους. Μερικές ενδεικτικές προσεγγίσεις είναι: α) ωφελιμιστική - ηδονιστική, οι καταστροφές δημόσιας περιουσίας και το κυνηγητό με τους αστυνομικούς προκαλούν τεράστια ευχαρίστηση (απόλαυση), εκτονώνουν αποτελεσματικά τα προσωπικά άγχη και απαντούν επαρκώς στα ερωτήματα υπαρξιακού τύπου (νοηματοδοτούν την ζωή). Μάλιστα, η μετάβαση από την αφάνεια της καθημερινότητας στο επίκεντρο της δημοσιότητας προσδίδει ακόμα μεγαλύτερα επίπεδα ευχαρίστησης (κοινωνικός χουλιγκανισμός) β)πολιτική - ιδεολογική, η συμπεριφορά τους έχει πολιτικοιδεολογικά στοιχεία και επιδιώκει την αντίσταση στο καθεστώς της νεοελληνικής αστικής δημοκρατίας και την ενεργοποίηση της κοινωνίας για την ανατροπή του status-quo, γ)κοινωνική, η κοινωνική εξαθλίωση και η περιθωριοποίηση παραμορφώνουν τις συμπεριφορές και παρακινούν στην βία ως έσχατη-αυθόρμητη μορφή κοινωνικής ύπαρξης, δ)παραπολιτική, οι κουκουλοφόροι είναι άνθρωποι του συστήματος και χρησιμοποιούνται στρατηγικά ως όχημα για την συστηματική περιστολή των ατομικών ελευθεριών, την ένταση της κρατικής βίας και την αστυνομοκρατία.

Ό,τι κι αν είναι οι κουκουλοφόροι και όποια κίνητρα κι αν έχουν, η δράση τους ενθαρρύνεται από ένα συνδυασμό κρατικών και κοινωνικών «αποτυχιών»: από τη μία πλευρά είναι η υποβάθμιση της δημόσιας ασφάλειας, τα σκάνδαλα, η ανώριμη δημοκρατία, η ατιμωρησία, η ανεπάρκεια, η αδυναμία επιβολής του νόμου, η υποβάθμιση του δημόσιου χώρου (βλ. πανεπιστήμια) οι κοινωνικές ανισότητες και το «τρύπιο» κοινωνικό κράτος, από την άλλη πλευρά είναι η νεοελληνική χαζομάρα που κάνει χαβαλέ με τον ξεφτιλισμό του κράτους (βλ. Παλαιοκώστας, Ρομπέν των super-market, η ιδιότυπη συμπάθεια προς τρομοκράτες π.χ παλαιότερα 17Ν), ο ατομικισμός, το αξιακό έλλειμμα και η μιντιακή-κοινωνική υποκουλτούρα (life style της πλάκας).

Παρά τις δυσάρεστες όψεις κράτους και κοινωνίας, η δημοκρατική νομιμότητα και το κράτος δικαίου συνιστούν δημοκρατική κοινωνική επιλογή, ώστε τα κοινωνικά και αξιακά ελλείμματα να μην προσφέρουν κανενός είδους «νομιμοποίηση», ανοχή και συμπάθεια σε πράξεις βίας και ανατροπής της κοινωνικής ειρήνης. Οι «κουκουλοφόροι» και οι παντός τύπου τρομοκράτες πλήττουν τη δημοκρατική κοινωνία, όχι μόνο με αυτή καθ’ αυτή την έκνομη συμπεριφορά τους, αλλά -κυρίως?- για το γεγονός ότι αποτελούν τον βολικότερο εχθρό της δημοκρατίας. Η κουλτούρα του φόβου, η αστυνομοκρατία και οι δήθεν πολιτικές λύσεις που απλώς υπηρετούν πολιτικές σκοπιμότητες (βλ. τη χθεσινή συζήτηση για τα νέα κυβερνητικά μέτρα) συνιστούν περισσότερο ασφυκτικό έλεγχο στο δημόσιο χώρο και στη συλλογική δράση και λιγότερο χτύπημα προς τους κουκουλοφόρους.

Δεν χρειάζονται νέοι «κουκουλονόμοι», χρειάζεται απλώς να κάνουν σωστά τη δουλειά τους η πολιτεία, η αστυνομία, οι πρυτάνεις, οι δικαστές κτλ.
Ίσως, όμως, χρειάζεται και μία στοιχειώδης «δημοκρατική κοινωνική αυτοπροστασία». Μία συλλογική αντίδραση και καταδίκη τόσο στη βία των αυτόκλητων σωτήρων της κουκούλας, όσο και στην κυβερνητική αφασία….(Η οργάνωση ενός τέτοιου συλλαλητηρίου μάλλον θα είχε επιτυχία!) Μία συλλογική προσπάθεια για την απαξίωση της κουκούλας και την ανάδειξη της δημοκρατικής διεκδίκησης. Μία συλλογική προσπάθεια να πείσουμε την "κουκούλα" να βγεί και να "έρθει" στη δική μας πλευρά..

Η αναγέννηση του δημόσιου χώρου ως σύγχρονη πολιτική αφήγηση.

Η πιο τυπική (τραγική) όψη των «αποτυχιών της πολιτικής» (κράτους) στην Ελλάδα είναι η συστηματική υποβάθμιση των συλλογικών/ δημόσιων αγαθών.

Στους τομείς δημόσιας πολιτικής που συνιστούν τον πυρήνα του κοινωνικού κράτους (Παιδεία, Υγεία), η κρατική αποτυχία -άλλοτε περισσότερο, άλλοτε λιγότερο εμφανώς- έχει υποκινήσει μία εκτεταμένη «έξοδο από το κράτος». Η «απόσυρση» των πολιτών από το κράτος και η αναζήτηση αγοραίων διευθετήσεων για την ικανοποίηση των αναγκών τους (υψηλής ποιότητας υπηρεσίες) συνιστά μία -μη αναστρέψιμη (?)- κοινωνική διαδικασία που διαμορφώνει μία ιδιότυπη «ιδιωτικοποίηση» του δημόσιου χώρου «από τα κάτω». Μάλιστα, η κοινή εμπειρία υποδεικνύει ότι αυτή η κοινωνική συμπεριφορά δεν εξαντλείται στα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα, αλλά διαχέεται και προς τα χαμηλότερα επίπεδα της εισοδηματικής και κοινωνικής πυραμίδας.

Αν παρατηρήσει κανείς την συνολική ιδιωτική δαπάνη (ως % του Α.Ε.Π) για την αγορά υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης από τον ιδιωτικό τομέα, θα διαπιστώσει το φαινόμενο της «αμερικανοποίησης» του ελληνικού κοινωνικού κράτους. Στη δική μας περίπτωση, μάλλον δύσκολα επιβεβαιώνεται η εκτεταμένη διείσδυση του «ιδιωτικού» στον δημόσιο χώρο ως αποτέλεσμα εφαρμογής ενός συνεκτικού πολιτικού προγράμματος νεοφιλελεύθερης λογικής. Αντιθέτως, η κατάληψη του δημόσιου χώρου από την «αγορά» συνιστά αποτέλεσμα της «αποτυχίας του κράτους» και του χαμηλού «κοινωνικού κεφαλαίου». Η αναποτελεσματικότητα και η σπατάλη πόρων, η διαφθορά (βλ. νοσοκομεία), η υποχρηματοδότηση, η κομματικοποίηση, οι ανεπαρκείς υποδομές, η έλλειψη εμπιστοσύνης, η φοροδιαφυγή και η ανύπαρκτη κοινωνική λογοδοσία (αξιολόγηση αποδοτικότητας υπηρεσιών) έχουν οδηγήσει στον εκφυλισμό του δημόσιου χώρου (πρόσφατα, ανθεί και η εκτεταμένη ανομία, η αδυναμία ελέγχου της βίας και η εγκληματικότητα, που έχουν υπονομεύσει το συλλογικό αγαθό της δημόσιας ασφάλειας. Δεν θα προκαλούσε καμία εντύπωση μία μαζική φυγή προς ιδιωτικές εταιρίες φύλαξης, ακόμα και από μεσαία κοινωνικά στρώματα!).

Ο πολίτης, συνειδησιακά και βιωματικά, τείνει να ταυτίσει την ποιότητα και την εξυπηρέτηση με την «αγορά», την ανεπάρκεια και την υποβάθμιση με το «κράτος». Η πολιτική εξήγηση του φαινομένου έχει συνήθως δύο -αντιτιθέμενες- εξηγήσεις. Η παραδοσιακή αριστερή προσέγγιση, ερμηνεύει ως συνειδητή (πολιτική στρατηγική) την υποβάθμιση του δημόσιου χώρου προκειμένου να «φύγουν» οι πολίτες προς τον ιδιωτικό - επιχειρηματικό χώρο, συχνά εξιδανικεύοντας τις δυνατότητες του κράτους (βλ. κρατισμός). Η (νέο)φιλελεύθερη προσέγγιση θεωρεί ότι το κράτος έχει εγγενείς αδυναμίες (είναι αποτυχημένος οργανισμός) και δε μπορεί εκ των πραγμάτων (σε τελική ανάλυση δεν θέλει κιόλας) να προσφέρει υψηλής ποιότητας κοινωνικές υπηρεσίες, κάτι που μπορεί να εγγυηθεί μόνο η ιδιωτική πρωτοβουλία.

Μία περισσότερο «σοσιαλδημοκρατική» προσέγγιση κατανοεί τις αποτυχίες του κράτους, αλλά δεν βλέπει τις θεραπείες μακριά και έξω από αυτό. Η αναβάθμιση του δημόσιου χώρου, η «πραγματική υπεράσπιση» των συλλογικών αγαθών και το ιδεολογικό πρόταγμα «ένα άλλο κράτος είναι εφικτό!» αποτελούν σύγχρονα διακυβεύματα για τον σοσιαλιστικό χώρο. Μία κοινωνικά ελκυστική και εκλογικά ανταγωνιστική πολιτική agenda θα μπορούσε να διαμορφώσει σ΄ αυτή τη βάση μία νέα πολιτική-κοινωνική αφήγηση (όραμα).
Πρόκειται για επίπονο έργο. Κυρίως, πρόκειται για μία σκληρή πολιτικοιδεολογική μάχη για την «επανοικειοποίηση» της «μεταρρύθμισης» (τα τελευταία χρόνια ταυτίστηκε η έννοια με τις συντηρητικές δυνάμεις) και τη θεραπεία εγγενών αδυναμιών που βρίσκονται στο γενετικό υλικό της πολιτικής και κοινωνικής μας κουλτούρας (βλ. την ανάρτηση «Η αυτονόμηση του δημόσιου χώρου ως σύγχρονο δημοκρατικό αίτημα).
Μπορούν οι εγχώριες προοδευτικές δυνάμεις να ικανοποιήσουν αυτό το διακύβευμα? H (προεκλογική) περίοδος που ακολουθεί προσφέρεται για ανάλογες συζητήσεις…

Economist Debate: Είμαστε όλοι κεϊνσιανοί?

Πολύ ενδιαφέρον το νέο on line debate του Economist σχετικά με τις "κεϊνσιανές αρχές" και τον κεϊνσιανισμό. Η πρόταση που τίθεται σε συζήτηση και ψηφοφορία είναι: Keynesian Principles/ This house believes that we are all Keynesian now. Do you agree with the proposition? Μέχρι τώρα οι αναγνώστες του Economist είναι μάλλον διστακτικοί ως προς την αποδοχή της πρότασης (38% voted yes/ 62 voted no).

Μία πολύ ενδιαφέρουσα παρέμβαση στη σχετική εγχώρια δημόσια συζήτηση δημοσιεύθηκε πριν λίγες μέρες στην Καθημερινή (Τα όρια του νέου κεϊνσιανισμού a la grecque), από τον κ. Μάνο Ματσαγγάνη (επίκουρος καθηγητής του Ο.Π.Α).

Σχετική ανάρτηση στο blog: Κεϊνσιανές αυταπάτες (?): μερικές παρατηρήσεις.